A

Transcription of MS Kathmandu KL 699: Nidānasthāna

Kaiser Library
699
Siglum K

A palm-leaf manuscript written in old Nepalese script.

Physical description

Format Pothi
Material Palm leaf
Scribal hands
  • (sole)
    • Newa script. Ink, black.

Contents

(incomplete)
Title Suśrutasaṃhitā
Author Suśruta
Language

History

Date of production 0301. M Saṃvat 301 (878 CE).

Text transcription

K
folio 68r
…folio 68rnāṃ guṇaharī vijñeyā dantaśarkarā ||
kapāleṣv iva dīryatsu dantānāṃ saiva śarkkarā |
kapāliketi paṭhitā sadā dantavināśanī ||
asṛṅbhiśreṇa pittena dagdhāṃ dantas tv aśeṣataḥ |
śyāvatān nīlatām vāpi gataḥ sa śyāvadantakaḥ ||
vātena tair stair bhāvais tu hanusandhir vidaṅgataḥ |
hanumokṣa iti jñeyo vyādhir arditalakṣaṇaḥ ||
jihvāgatās tu || kaṇṭakās trividhāṃs tribhidoṣair alāsa upajihvikā ceti ||
jijvānilena sphuṭiā prasuptā bhavec ca śākacchadanaprakāśā ||
pittāt sadāhair anucīyate ca dīrghaiḥ saraktair api kaṇṭakaiś ca || kaphena gurvī vahalā citā ca māṃsodgaraiḥ śālmalikaṇṭakābhaiḥ |
kapharaktamūrtti ||jihvāṃ sa tu stambhayate pravṛddho mūle ca jihvā bhṛśameti pākaṃ |
jihvāgrarūpaḥ śvayathur hi jihvām unnāmya jātaḥ kapharaktamūlaḥ ||
lālākaraḥ kaṇḍuyutaḥ sacoṣaḥ sā tūpajihvā paṭhitā bhiṣagbhiḥ ||
tālugatās tu || galaśuṇḍikā tuṇḍīkerī adhruṣaḥ kacchapaḥ arvudaḥ māṃsasaṃghātaḥ |
tālupuṣpuṭākaḥ tāluśoṣaḥ tālupāka iti |
kaphāṃ sṛgabhyāṃ tālumūlāt pravṛddhādīrghaḥ śopho dhmātavastiprakāśaḥ |
tṛṣṇākāsaḥ śvāsakṛ ttaṃ vadanti vyādhivaidyāḥ galaśuṇḍati nāmnā ||
śophaḥ sthūlastodadāhaprapākī prāguktābhyāṃ | tuṇḍikerī matā tu ||
mṛduḥ śotho lohitā jñeyo dhruṣaḥ sa jvaras tīvraruk ca ||
kūrmonnatovedanośrīghrajanmārogo jñeyaḥ kacchapaḥ śleṣmaṇā tu ||
padmākāraṃ tālumadhye tu śophaṃ taṃ vidyād raktārdvudaṃ proktaliṃṅgaṃ ||
māṃsaṃ nirujaṃ tālukaphān prorvaidyaimāṃsasaṃghāta eṣaḥ ||
aruk sthiraḥ kolamātraḥ kaphena samedasā purpuṭās tāludeśe ||
śuṣyaty atyarthaṃ dīryate cāpi tāluḥ śvāsaś caivograstāluśoṣonilāt tu ||
pittaṃ kuryāt pākam atyarthaghoraṃ tālany evaṃ tālupākaṃ vadanti ||
kaṇṭhagatās tu || rohiṇyaḥ pañca || kaṇṭhaśālūkam adhijihvāvalayor alāma | ekavṛkṣaḥ | śataghī gilāyuḥ galavidradhiḥ | galaughaḥ | svaraghno māṃsatāno vidāriñ ceti ||
gale nilaḥ pittakaphau tu mūrcchitau pradūṣyamāṃsañ ca tathaiva śoṇitam |
galopasaṃrodhakarais tathāṅkurau?haṃ nyastaṃ vyādhir ayaṃ hi rohiṇī ||
jihvāsamantād dhṛtaśavedanāt tu māṃsāṅkuraiḥ kaṇṭhaṃ nirodhinī yā |
tāṃ rohiṇī vātakṛtāṃ vadanti tisraś ca tās tv ādita eva kṛcchrā ||
kṣiprodgamā kṣipravidāhapākāstīvrajvarā pittanimittajā tu ||
srotonirodhinyacalonnatā ca sthirāṃkurā yā kaphasaṃbhavā sā ||
gambhīrapākinyanivāravīfolio 68vtridoṣaliṅgā tritayokti tat tu ||
sphoṭaumcitā pittasamānaliṅgāsādhyā pradiṣṭā rudhirātmikā tu ||
kolāsthimātraḥ kaphasambhavo yo granthir gale kaṣṭakaśukabhūtaḥ |
kharasthiraḥ śastranipātasādhyaḥ | taṅkaṇṭhaśālūkam iti vruvanti ||
jihvāgrarūpaḥ śvayathuḥ kaphāt tu jihvopariṣṭād api raktamiśraḥ |
jñeyo dhijihva khalu roga …vivarjayed āgatapākam enaṃ ||
valāsa evāyatam unnatañ ca śophaṃ karoty annagatiṃ nivārya |
taṃ sarvathaivāprativāravīryaṃ vivarjanīyavalayaṃ vadanti ||
gale tu śophaṃ kurutaḥ pravṛddhau | śleṣmānilau śvāsarujopapannaṃ |
marmacchidaṃ dustarametad āhur alāsasaṃjñaṃ nipuṇā vikāraṃ ||
vṛttonnatānnaḥśvayathuḥ sadāhaḥ | sa kaṇḍuro pākgurūmṛduś ca ||
nāmnaikavṛndaḥ parikīrtitesau vyādhirvalāsaḥ kṣatajaḥ prasūtaḥ ||
samunnataṃ vṛttam amandadāhaṃ tīvrajvaraṃ vṛndam udāharanti ||
tac cāpi pittakṣatajaprakopād jñeyaṃ satodaṃ pavanātmakan tu ||
vartir ghanā kaṇṭhanirodhinī tu citānimātraṃ piśitaprarohaiḥ |
anekaruk prāṇaharī tṛdoṣāj jñeyā śataghnīti sataghnirūpā |
granthir gale tv āmalakāsthimātraḥ sthirolparūgyaḥ kaphapittamūrttiḥ |
yo lakṣyate raktam ivāśravaś ca sa śastrasādhyas tu gilāyusaṃjñaḥ ||
sarvaṅ galaṃ vyāpya samutthito yaḥ śopho rujāḥ santi ca yatra tu sarvā |
sa sarvadoṣair galavidradhis tu tasyaiva tulyaḥ khalu sarvajasya ||
śopho mahān annajalāvarodhī tīvraṃ jvarovāyugater nihanta ||
kaphena jāto rudhirānvitena gale galaughaḥ parito niṣagniḥ ||
yastāmya mānaḥ śvasiti prasaktaṃ bhinnasvaraḥ śuṣkavimuktakaṇṭhaḥ |
kaphopadigdheṣvanilāyaneṣu jñeyaḥ sa rogaḥ śvasanān svaraghnaḥ ||
pratānavān yaḥ śvayathuḥ sukaṣṭho galoparodhāṃ kurute krameṇa |
sa māṃsatānetivinartti saṃjña prāṇapraṇun sarvakṛto vikāraḥ ||
sadāhatodaṃ śvayathuṃ sa tāśramantu jale pūtiviśīrṇamāṃsaṃ |
pittena vidyād vadane vidārim pārśvaviśeṣān sa tu yena śete ||
sarvasarās tu vātapittakaphanimittāḥ ||
sphoṭaiḥ satodair vadanaṃ samantād yasyācitaṃ sarvasaraḥ sa vātāt ||
raktaiḥ sadāhaiḥ piṭākaiḥ sapītai yasyācitaṃ cāpi sa pittakopāt ||
avedanaiḥ kaṇḍuyutaḥ satādeśasyācitaṃ cāpi sa vai kapheneti ||
"ni ||
granththyapacyarvudaṅgaṇḍuṃ vṛddhin daṃśañ ca ślīpadaṃ | kṣudram śukaṃ sabhagrañ ca mukharogeṇa smṛtaḥ ||
sūtre pradiṣṭadaśaṣaṭvā pūrvaṃ sthanan nidānam bhavatīti yac ca |
savistaran tat kathitam mayeha svayam sunā yat kathitaṃ hitāya ||
samāptan nidānasthānam || ❈ ||