MS London BL/IOLR Taylor 1842: Sūtrasthāna 12
| British Library | |
| IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646) | |
| Siglum | L |
A manuscript of the Suśrutasaṃhitā with Ḍalhaṇa's commentary, Nibandhasaṅgraha.
Physical description
| Format | Folia |
|---|---|
| Material | Paper |
Contents
| (incomplete) | |
|---|---|
| Title | Suśrutapāṭhaśuddhi |
| Title | Suśrutapāṭhaśuddhi |
| Title | Nibandhasaṅgraha |
| Author | Suśruta |
| Author | Candraṭa |
| Author | Ḍalhaṇa |
| Language | |
History
| Place of origin | unknown |
|---|
Revision history
| 2023-04-19 | Started the file. |
|---|---|
| 2024-02-04 | Added 1.12 |
| 2024-06-30 | General edits, word-breaks and formatting. |
| 2025-09-08 | Changed the xml:ids; made some corrections up to 1.12.10; separated mūla from the commentary in some places. removed the "hi" tag. |
| 2025-09-10 | Corrections in 1.12 |
| 2025-09-16 | Corrections in 1.12: rearranging xml ids, word breaking, other corrections |
| 2025-11-02 | Minor corrections in 1.12 |
| 2026-01-05 | Chunks of the Nibandhasaṅgraha are commented out from 1.12 and the SS parts are connected, so that the manuscript can collate against the other manuscript. But it is no longer the actual transcription of the manuscript. The original transcription is saved elsewhere. |
Text transcription
| L |
folio IOL San 2646 (Eggeling) - 139
|| athāto 'gnikarmavidhim adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||…
[1938 ed. 1.12.1]
…kṣārād agnir garīyān kriyāsu vyākhyātaḥ || … tad dagdhānāṃ rogāṇāṃm apunarbhavāt || … bheṣaja śastrakṣārair aśakyānāṃ tatsādhyatvāc ca ||
[1938 ed. 1.12.3]
…athaimāni
dahanopakaraṇāni || tad yathā || pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākā jaṃābavauṣṭvetataralauhāḥ
kṣaudraguḍasnehāś ca || … tatra
pippalyajāśakṛdgodaṃtaśaraśalākās tvaggatānāṃ || …
jāṃbavauṣṭhetaralauhā māṃsagatānāṃ || … kṣaudraguḍasnehāḥ śirāsnāyusaṃdhyasthigatānāṃ ||…
[1938 ed. 1.12.4]
… tatrāpyātyayike 'gnikarmasādhye vyādhau
tatpratyanīkaṃ vidhikṛtveti || …
[1938 ed. 1.12.5]
… sarvavyādhiṣu ca pichalamannaṃ bhuktavataḥ || … mūḍhagarbhāśmarībhagaṃdarodarārśomukharogeṣv abhuktavataḥ
|| …
[1938 ed. 1.12.6]
… tatra dvidham agnikarmāhureke tvagdagdhaṃ
māṃsadagdhaṃ ca || iha tu sirāsnāyu saṃdhyasthiṣvapi na
pratiṣiddho 'gniḥ || …
[1938 ed. 1.12.7]
… tatra śabdaprādurbhāvā durgandhatā tvagsaṃkocaś ca
tvagdagdhe || kapotavarṇatā alpaśvayathuvedanatā
śuṣkasaṃkucitavraṇatā māṃsadagdhe || kṛṣṇonnatavraṇatā
srāvasaṃnirodhaś ca śirāsnāyudagdhe || rukṣāruṇatā karkkaśasthiravraṇatā ca
saṃdhyasthidagdhe || …
[1938 ed. 1.12.8]
… tatra śirorogādhi akṣimaṃthayo
bhrūlalāṭaśaṃkhapradeṣeśeṣu dahet || …
vartmarogeṣv ārdranaktakapratichannāṃ dṛṣṭiṃ kṛtvā varmaromakupān …
[1938 ed. 1.12.9]
… tvagmāṃsa śirāsnāyusaṃdhyasthisthite
tyugraruji vāyāv uchritakaṭhinasuptamāṃse vradraṇe
graṃthyarśorbudabhagaṃdarā
pacīślīpadacarmakīlatilakālakāṃtravṛddhisaṃdhisirāchedanādiṣu
nāḍaiīśoṇitātipravṛttiṣu cāgnikarma kuryāt || …
[1938 ed. 1.12.10]
… tatra valayabiṃduvilekhāpratisāraṇānīti dahanaviśeṣāḥ
|| …
[1938 ed. 1.12.11]
… bhavati cātra ||
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāvalaṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || …
rogasya saṃsthānam avekṣya samyak narmasya marmāṇi valāvalaṃ ca ||
vyādhiṃ tathārttuṃ ca samyak tatodhyavasyed bhiṣagnikarmaḥ || …
[1938 ed. 1.12.12]
… tatra samyagdagdhe madhyusarppibhyāṃm abhyaṃgaḥ ||
…
[1938 ed. 1.12.13]
… athemān agninā pariharet || pittaprakṛtim
aṃtaḥśoṇitaṃ bhinnakoṣṭham anuddhṛtaśalyaṃ bālaṃ vṛddhaṃ bhīrum
aneka vraṇa pīḍitam asvedyāṃś ceti || …
[1938 ed. 1.12.14]
… ata ūrdhvam itarathādagdhaṃ vakṣyāmaḥ || || tatra
snigdhaṃ rukṣaṃ vāśrity a dravyam agni dahaṃti || agnisaṃtapto hi
snehaḥ sūkṣmasirānusāritvāt tvagādīn anupraviśya āśu dahati ||tasmāt snehadagdhe dhikā rujo bhavataṃti || …
[1938 ed. 1.12.15]
… tatra pluṣṭaṃ durddagdhaṃ samyag dagaddham
atidagdhaṃ ceti caturvidham agnidagdhaṃ || … tatra yad
vivarṇaṃ pluṣyate 'timātraṃ tad apluṣṭaṃ
… yatrottiṣṭhaṃti sphoṭās tīvrāś coṣadāharāgapākavedanāś cirāc copaśāmyaṃti || tad durddagdhaṃ || …
samyag dagdham anavagāḍhaṃ tālavarṇaṃ susaṃsthitaṃ || pūrvalakṣaṇayuktaṃ ca || …
atidagdhe māṃsāvalaṃbanaṃ gātraviśleṣaḥ
sirāsnāyusaṃdhyasthivyāpādānam atimātraṃ jvaradāhapipā sāmūrchāś
copadravā bhavaṃti || vraṇaś ca asya cireṇa rohati || ruḍhaś ca vivarṇo
bhavati ||
[1938 ed. 1.12.16]
… bhavati cātra ||
agninā kopitaṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || …
agninā kopitaṃ raktaṃ bhṛśaṃ jaṃtoḥ prakupyati ||
tatas tenaiva vegena pittam asyābhyudīryate || …
[1938 ed. 1.12.17]
… tulyavīrye ubhe hy ete rasato dravyatas
tathā ||
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || …
tenāsya vedanā tīvrā prakṛtyā ca vidahyate || …
[1938 ed. 1.12.18]
sphoṭāḥ śīghraṃ prajāyaṃte jvaras tṛṣā ca bādhate || …
dagdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || …
dagdhasyopaśamārthāya cikitsā saṃprakṣyate || …
[1938 ed. 1.12.19]
pluṣṭasyāgnipratapanaṃ kāryam uṣṇa tathauṣadhaṃ || …
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | …
śarīre svinnabhūyiṣṭhe svinnaṃ bhavati śoṇitaṃ | …
[1938 ed. 1.12.20]
prakṛtyā hyudakaṃ śītaṃ skaṃdayatyatiśoṇitaṃ ||
tasmāt sukhayati hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| …
tasmāt sukhayati hyuṣṇaṃ ma tu śītaṃ kathaṃcana ||1|| …
[1938 ed. 1.12.21]
… śītām uṣṇāṃ ca durddagdhe kriyāṃ kuryāt
bhiṣak punaḥ || ghṛtālepanasekāṃs tu śītām evāsya kārayet ||
ghṛtālepanasekāṃs tu śītānevāsya kārayet || …
ghṛtālepanasekāṃs tu śītānevāsya kārayet || …
[1938 ed. 1.12.22]
… samyak dagdhe tugākṣīrīplakṣacaṃdanagairikaiḥ ||
sāmṛtaiḥ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
sāmṛtaiḥ sarpiṣā snigdhair ālepaṃ kārayed bhiṣak ||
[1938 ed. 1.12.23]
grāmyānūpaudakaiś cainaṃ piṣṭair māsaiḥ pralepalayet ||
pittavidradhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || …
pittavidradhivac cainaṃ saṃtatoṣmāṇam ācaret || …
[1938 ed. 1.12.24]
… atidagdhe viśīrṇāni māṃsānudhṛtya śītalāṃ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cāśālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
kriyāṃ kuryād bhiṣak paś cāśālidatuṃdulakaṃḍanaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.25]
tiṃdukītvakkapālair vā ghṛtamiśraiḥ pralepayet ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed athavaidakaiḥ ||
vraṇaṃ gaḍūcīpatrair vā chādayed athavaidakaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.26]
kriyāṃ ca kuryād akhilāṃ bhiṣak pittavisarppavat || …
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
madhuchiṣṭaṃ samadhukaṃ rodhraṃ sarjarasaṃ tathā ||
[1938 ed. 1.12.27]
maṃjiṣṭhāṃ caṃdanaṃ mūrvāṃ piṣṭvā sarpir vipācayet ||
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || …
sarveṣām agnidagdhānām etad ropaṇam uttamaṃ || || …
[1938 ed. 1.12.28]
… snehadagdhe kriyāṃ rūkṣāṃ viśeṣeṇāvacārayet
||…
[1938 ed. 1.12.29ab]
… ata urddhvaṃ pravakṣyāmi
dhūmopahatalakṣaṇaṃ ||
[1938 ed. 1.12.29cd]
śvasiti kṣauti cātyarthaṃm apy ādhamatikāśata ||
cakṣuṣoḥ paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
cakṣuṣoḥ paridāhaś ca rāgaś caivopajāyate ||
[1938 ed. 1.12.30]
sadhūmakaṃ niḥśvasati ghreyam anyan na vetti ca ||
tathaiva ca rasānsarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
tathaiva ca rasānsarvān śrutiś cāsyopahanyate ||
[1938 ed. 1.12.31]
tṛṣṇādāhajvarayutaḥ sīdaty atha ca mūrchati || ||
dhūmopahata ity eṣa || … śṛṇu tasya cikitsitaṃ |
dhūmopahata ity eṣa || … śṛṇu tasya cikitsitaṃ |
[1938 ed. 1.12.32]
sarpir ikṣurasaṃ drākṣāṃ payo vā śarkkarāṃbu vā ||
madhurāmlau rasau vāpi vamanāyaā pradāpayet ||
madhurāmlau rasau vāpi vamanāya
[1938 ed. 1.12.33]
vamataḥ koṣṭhaśuddhiḥ syāt dhūmagaṃdhiś ca naśyati ||
vidhinānena śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
vidhinānena śāmyaṃti sadanakṣavathujvarāḥ ||
[1938 ed. 1.12.34]
dāha mūrchā tṛḍādhmānasvāsākāsāś ca dāruṇāḥ ||
madhurair lavaṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
madhurair lavaṇāmlaiś ca kaṭukaiḥ kvalagrahaiḥ ||
[1938 ed. 1.12.35]
samyag gṛhṇātīṃdriyārthān manaś cāsya prasīdati ||
[1938 ed. 1.12.36ab]
śirauvirecanaṃ cāsmai dadyād yogena śāstravit ||
[1938 ed. 1.12.36cd]
dṛṣṭi viśudhyate cāsya śirogrīvaṃ ca dehinaḥ
avidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || …
avidāhalaghusnigdham āhāraṃ cāsya kalpayet || …
[1938 ed. 1.12.37]
… uṣṇa vātātapair dagdhe śītaḥ kāryo vidhiḥ
sadā || …
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || …
śītavarṣānilairdagdhe snigdham uṣṇaś ca śasyate || …
[1938 ed. 1.12.38]
tathāpi tejasā dagdhe sidhir nāsti kathaṃcaneti ||
…
[1938 ed. 1.12.39]
iti sūtrasthānanibaṃdhasaṃgrahe dvādaśo 'dhyāyaḥ || ||12||
[1938 ed. 1.12.trailer]