MS Kathmandu KL 699: Nidānasthāna
| https://www.klib.gov.np/ | |
| Kaiser Library | |
| 699 | |
| Siglum | K |
[description of manuscript]
Physical description
| Format | Pothi |
|---|---|
| Material | Palm leaf |
| Scribal hands |
|
Contents
| (incomplete) | |
|---|---|
| Title | Suśrutasaṃhitā |
| Author | Suśruta |
| Language | |
History
| Date of production | 0301. M Saṃvat 301 (878 CE). |
|---|
Editorial conventions
Revision history
| 2021-08-19 | Added transcription of 2.16 |
|---|---|
| 2024-08-21 | Added Zenodo links and modified pb and milestone tags |
| 2025-01-15 | fixed certain xml ids |
| 2025-04-28 | Updated @facs attributes in pb elements to point to IIIF images delivered from archive.org |
Text transcription
| K |
folio 68r
…folio 68rnāṃ guṇaharī vijñeyā
dantaśarkarā ||
kapāleṣv iva dīryatsu dantānāṃ saiva śarkkarā |
kapāliketi paṭhitā sadā dantavināśanī ||
kapāliketi paṭhitā sadā dantavināśanī ||
asṛṅbhiśreṇa pittena dagdhāṃ dantas tv aśeṣataḥ
|
śyāvatān nīlatām vāpi gataḥ sa śyāvadantakaḥ ||
śyāvatān nīlatām vāpi gataḥ sa śyāvadantakaḥ ||
vātena tair stair bhāvais tu
hanusandhir vidaṅgataḥ |
hanumokṣa iti jñeyo vyādhir arditalakṣaṇaḥ ||
hanumokṣa iti jñeyo vyādhir arditalakṣaṇaḥ ||
jihvāgatās tu || kaṇṭakās trividhāṃs
tribhidoṣair alāsa upajihvikā ceti ||
jijvānilena sphuṭiā prasuptā bhavec
ca śākacchadanaprakāśā ||
pittāt sadāhair anucīyate ca dīrghaiḥ saraktair api kaṇṭakaiś ca || kaphena gurvī vahalā citā ca māṃsodgaraiḥ śālmalikaṇṭakābhaiḥ |
pittāt sadāhair anucīyate ca dīrghaiḥ saraktair api kaṇṭakaiś ca || kaphena gurvī vahalā citā ca māṃsodgaraiḥ śālmalikaṇṭakābhaiḥ |
kapharaktamūrtti ||jihvāṃ sa tu stambhayate pravṛddho mūle ca jihvā bhṛśameti pākaṃ
|
jihvāgrarūpaḥ śvayathur hi jihvām unnāmya jātaḥ kapharaktamūlaḥ ||
lālākaraḥ kaṇḍuyutaḥ sacoṣaḥ sā tūpajihvā paṭhitā bhiṣagbhiḥ ||
lālākaraḥ kaṇḍuyutaḥ sacoṣaḥ sā tūpajihvā paṭhitā bhiṣagbhiḥ ||
tālugatās tu || galaśuṇḍikā
tuṇḍīkerī adhruṣaḥ kacchapaḥ arvudaḥ māṃsasaṃghātaḥ |
tālupuṣpuṭākaḥ tāluśoṣaḥ tālupāka iti |
tālupuṣpuṭākaḥ tāluśoṣaḥ tālupāka iti |
kaphāṃ sṛgabhyāṃ tālumūlāt pravṛddhādīrghaḥ śopho
dhmātavastiprakāśaḥ |
tṛṣṇākāsaḥ śvāsakṛ ttaṃ vadanti vyādhivaidyāḥ galaśuṇḍati nāmnā ||
tṛṣṇākāsaḥ śvāsakṛ ttaṃ vadanti vyādhivaidyāḥ galaśuṇḍati nāmnā ||
śophaḥ sthūlastodadāhaprapākī prāguktābhyāṃ |
tuṇḍikerī matā tu ||
mṛduḥ śotho lohitā jñeyo dhruṣaḥ sa jvaras tīvraruk ca ||
mṛduḥ śotho lohitā jñeyo dhruṣaḥ sa jvaras tīvraruk ca ||
kūrmonnatovedanośrīghrajanmārogo
jñeyaḥ kacchapaḥ śleṣmaṇā tu ||
padmākāraṃ tālumadhye tu śophaṃ taṃ vidyād raktārdvudaṃ proktaliṃṅgaṃ ||
padmākāraṃ tālumadhye tu śophaṃ taṃ vidyād raktārdvudaṃ proktaliṃṅgaṃ ||
māṃsaṃ nirujaṃ tālukaphān
prorvaidyaimāṃsasaṃghāta eṣaḥ ||
aruk sthiraḥ kolamātraḥ kaphena samedasā purpuṭās tāludeśe ||
aruk sthiraḥ kolamātraḥ kaphena samedasā purpuṭās tāludeśe ||
śuṣyaty atyarthaṃ dīryate cāpi tāluḥ śvāsaś
caivograstāluśoṣonilāt tu ||
pittaṃ kuryāt pākam atyarthaghoraṃ tālany evaṃ tālupākaṃ vadanti ||
pittaṃ kuryāt pākam atyarthaghoraṃ tālany evaṃ tālupākaṃ vadanti ||
kaṇṭhagatās tu || rohiṇyaḥ pañca ||
kaṇṭhaśālūkam adhijihvāvalayor alāma | ekavṛkṣaḥ |
śataghī gilāyuḥ galavidradhiḥ | galaughaḥ | svaraghno māṃsatāno
vidāriñ ceti ||
gale nilaḥ pittakaphau tu mūrcchitau
pradūṣyamāṃsañ ca tathaiva śoṇitam |
galopasaṃrodhakarais tathāṅkurau?haṃ nyastaṃ vyādhir ayaṃ hi rohiṇī ||
galopasaṃrodhakarais tathāṅkurau?haṃ nyastaṃ vyādhir ayaṃ hi rohiṇī ||
jihvāsamantād dhṛtaśavedanāt tu māṃsāṅkuraiḥ
kaṇṭhaṃ nirodhinī yā |
tāṃ rohiṇī vātakṛtāṃ vadanti tisraś ca tās tv ādita eva kṛcchrā ||
tāṃ rohiṇī vātakṛtāṃ vadanti tisraś ca tās tv ādita eva kṛcchrā ||
kṣiprodgamā kṣipravidāhapākāstīvrajvarā
pittanimittajā tu ||
srotonirodhinyacalonnatā ca sthirāṃkurā yā kaphasaṃbhavā sā ||
srotonirodhinyacalonnatā ca sthirāṃkurā yā kaphasaṃbhavā sā ||
gambhīrapākinyanivāravī folio 68vtridoṣaliṅgā tritayokti
tat tu ||
sphoṭaumcitā pittasamānaliṅgāsādhyā pradiṣṭā rudhirātmikā tu ||
sphoṭaumcitā pittasamānaliṅgāsādhyā pradiṣṭā rudhirātmikā tu ||
kolāsthimātraḥ kaphasambhavo yo
granthir gale kaṣṭakaśukabhūtaḥ |
kharasthiraḥ śastranipātasādhyaḥ | taṅkaṇṭhaśālūkam iti vruvanti ||
kharasthiraḥ śastranipātasādhyaḥ | taṅkaṇṭhaśālūkam iti vruvanti ||
jihvāgrarūpaḥ śvayathuḥ kaphāt tu
jihvopariṣṭād api raktamiśraḥ |
jñeyo dhijihva khalu roga …vivarjayed āgatapākam enaṃ ||
jñeyo dhijihva khalu roga …vivarjayed āgatapākam enaṃ ||
valāsa evāyatam unnatañ ca śophaṃ karoty
annagatiṃ nivārya |
taṃ sarvathaivāprativāravīryaṃ vivarjanīyavalayaṃ vadanti ||
taṃ sarvathaivāprativāravīryaṃ vivarjanīyavalayaṃ vadanti ||
gale tu śophaṃ kurutaḥ pravṛddhau | śleṣmānilau
śvāsarujopapannaṃ |
marmacchidaṃ dustarametad āhur alāsasaṃjñaṃ nipuṇā vikāraṃ ||
marmacchidaṃ dustarametad āhur alāsasaṃjñaṃ nipuṇā vikāraṃ ||
vṛttonnatānnaḥśvayathuḥ
sadāhaḥ | sa kaṇḍuro pākgurūmṛduś ca
||
nāmnaikavṛndaḥ parikīrtitesau vyādhirvalāsaḥ kṣatajaḥ prasūtaḥ ||
nāmnaikavṛndaḥ parikīrtitesau vyādhirvalāsaḥ kṣatajaḥ prasūtaḥ ||
samunnataṃ vṛttam amandadāhaṃ tīvrajvaraṃ vṛndam udāharanti ||
tac cāpi pittakṣatajaprakopād jñeyaṃ satodaṃ pavanātmakan tu ||
tac cāpi pittakṣatajaprakopād jñeyaṃ satodaṃ pavanātmakan tu ||
vartir ghanā kaṇṭhanirodhinī tu citānimātraṃ
piśitaprarohaiḥ |
anekaruk prāṇaharī tṛdoṣāj jñeyā śataghnīti sataghnirūpā |
anekaruk prāṇaharī tṛdoṣāj jñeyā śataghnīti sataghnirūpā |
granthir gale tv āmalakāsthimātraḥ
sthirolparūgyaḥ kaphapittamūrttiḥ |
yo lakṣyate raktam ivāśravaś ca sa śastrasādhyas tu gilāyusaṃjñaḥ ||
yo lakṣyate raktam ivāśravaś ca sa śastrasādhyas tu gilāyusaṃjñaḥ ||
sarvaṅ galaṃ vyāpya samutthito yaḥ śopho rujāḥ
santi ca yatra tu sarvā |
sa sarvadoṣair galavidradhis tu tasyaiva tulyaḥ khalu sarvajasya ||
sa sarvadoṣair galavidradhis tu tasyaiva tulyaḥ khalu sarvajasya ||
śopho mahān annajalāvarodhī tīvraṃ
jvarovāyugater nihanta ||
kaphena jāto rudhirānvitena gale galaughaḥ parito niṣagniḥ ||
kaphena jāto rudhirānvitena gale galaughaḥ parito niṣagniḥ ||
yastāmya mānaḥ śvasiti prasaktaṃ bhinnasvaraḥ
śuṣkavimuktakaṇṭhaḥ |
kaphopadigdheṣvanilāyaneṣu jñeyaḥ sa rogaḥ śvasanān svaraghnaḥ ||
kaphopadigdheṣvanilāyaneṣu jñeyaḥ sa rogaḥ śvasanān svaraghnaḥ ||
pratānavān yaḥ śvayathuḥ sukaṣṭho galoparodhāṃ
kurute krameṇa |
sa māṃsatānetivinartti saṃjña prāṇapraṇun sarvakṛto vikāraḥ ||
sa māṃsatānetivinartti saṃjña prāṇapraṇun sarvakṛto vikāraḥ ||
sadāhatodaṃ śvayathuṃ sa
tāśramantu jale pūtiviśīrṇamāṃsaṃ |
pittena vidyād vadane vidārim pārśvaviśeṣān sa tu yena śete ||
pittena vidyād vadane vidārim pārśvaviśeṣān sa tu yena śete ||
sarvasarās tu vātapittakaphanimittāḥ
||
sphoṭaiḥ satodair vadanaṃ samantād yasyācitaṃ
sarvasaraḥ sa vātāt ||
raktaiḥ sadāhaiḥ piṭākaiḥ sapītai yasyācitaṃ cāpi sa pittakopāt ||
raktaiḥ sadāhaiḥ piṭākaiḥ sapītai yasyācitaṃ cāpi sa pittakopāt ||
avedanaiḥ kaṇḍuyutaḥ
satādeśasyācitaṃ cāpi sa vai kapheneti ||
"ni ||
granththyapacyarvudaṅgaṇḍuṃ vṛddhin daṃśañ ca ślīpadaṃ |
kṣudram śukaṃ sabhagrañ ca mukharogeṇa smṛtaḥ ||
sūtre pradiṣṭadaśaṣaṭvā pūrvaṃ sthanan
nidānam bhavatīti yac ca |
savistaran tat kathitam mayeha svayam sunā yat kathitaṃ hitāya ||
savistaran tat kathitam mayeha svayam sunā yat kathitaṃ hitāya ||
samāptan nidānasthānam || ❈ ||