MS Kathmandu KL 699, duplicate folio: Cikitsāsthāna
| https://www.klib.gov.np/ | |
| Kaiser Library | |
| 699b | |
| Siglum | Kb |
This is a leaf with MS KL 699 that duplicates material in the main manuscript and is written by a different scribe.
Physical description
| Format | Pothi |
|---|---|
| Material | Palm leaf |
Contents
| (incomplete) | |
|---|---|
| Title | Suśrutasaṃhitā |
| Author | Suśruta |
| Language | |
History
| Date of production | 0301. M Saṃvat 301 (878 CE). |
|---|
Editorial conventions
Revision history
| 2021-12-22 | Started transcription of 4.19 |
|---|---|
| 2022-01-08 | Added transcription of 4.20 |
| 2022-03-17 | Added the scriptNote for script-ba-va (ba/va equivalence) |
| 2023-11-14 | split the file from adhyāyas 1-40 into 1-20 and 21-40 because of Saktumiva memory limitations. |
| 2025-03-31 | Removed the empty passage tags so that these passages do not show up in the edition as being present but empty. |
| 2025-04-28 | Updated facs in pb tags |
| 2025-05-20 | Updated @facs attributes in pb elements to point to IIIF images delivered from archive.org |
Text transcription
| Kb |
folio 112_r1
folio 112_v2
jpegasminn eva kaṣāyeṇa tailaṃ dhīro vipācayet ||
gojīviḍaṅgamadhukasarvagandhais samanvitasamanvitaṃ ||
gojīviḍaṅgamadhukasarvagandhais samanvitasamanvitaṃ ||
etat sarvopadaṃśeṣu śreṣṭhaṃ ropaṇam iṣyate
||
upadaṃśadvaye śeṣe pratyākhyāyācaret
kriyāṃ |
eteṣām eva yojyaṃ tu vīkṣya doṣabalābalaṃ ||
svehasvedopanāhāṃś ca ślīpade nilaje bhiṣak ||
kṛtvā gulphopari sirāṃ vyādhayec caturaṅgule ||
kṛtvā gulphopari sirāṃ vyādhayec caturaṅgule ||
samāpyāyitadehaś ca bastibhiḥ
samupācaret |
māsam eraṇḍatailañ ca piben mūtreṇa mānavaḥ ||
māsam eraṇḍatailañ ca piben mūtreṇa mānavaḥ ||
mahauṣadhavipakvena payasā cānnam ādiśet
|
tṛvṛtaṃ copayuñjīta hitaś cātrāgnir ucyate ||
tṛvṛtaṃ copayuñjīta hitaś cātrāgnir ucyate ||
gulphasyādhaḥ śirāṃ vidhyec chlīpade
pittasambhave ||
pittaghnāś ca kriyāḥ kuryāt pittārbudavisarpavat |
pittaghnāś ca kriyāḥ kuryāt pittārbudavisarpavat |
sirāṃ suviditā vidhyed aṅguṣṭhe
śleṣmaślīpade |
madhuyuktāni cābhīkṣṇa kaṣāyāṇi piben naraḥ |
madhuyuktāni cābhīkṣṇa kaṣāyāṇi piben naraḥ |
pibed vā py abhayākalkam
mūtreṇānyatamena vai ||
pibed idaṃ guḍucīm vā nāgaram bhadradāru vā |
pibed idaṃ guḍucīm vā nāgaram bhadradāru vā |
hitaś cālepaṇan nityaṃ citrako devadāru
ca ||
viḍaṅgamaricākeṣu nāgaracitrake thavā ||
viḍaṅgamaricākeṣu nāgaracitrake thavā ||
bhadradārvelakākṣaś ca sarveṣu lavaṇeṣu ca ||
tailaṃ pakvam pibed vāpi yavānnañ ca hitaṃ sadā |
tailaṃ pakvam pibed vāpi yavānnañ ca hitaṃ sadā |
pibet sadā ca tailena ślīpadānāṃ
nivṛttaye ||
pūtīkarañjācchadajaṃ rasañ cāpi yathābalaṃ |
pūtīkarañjācchadajaṃ rasañ cāpi yathābalaṃ |
anenaiva vidhānena putraṃjīvakajaṃ rasaṃ
|
prayuñjīta bhiṣak prājñaḥ kālasamyagvibhāgavit ||
prayuñjīta bhiṣak prājñaḥ kālasamyagvibhāgavit ||
kākādanī kākajaṃghā bṛhatīṃ
kaṇṭhakārikāṃ |
kadambapuṣpīm āndārīṃ lambā śukanasān tathā |
kadambapuṣpīm āndārīṃ lambā śukanasān tathā |
dagdhvā mūtreṇa tam bhasma śrāvayet
kṣārakalkavat |
tatra dadyāt pratīvāpaṃ kākodurikārasaṃ |
tatra dadyāt pratīvāpaṃ kākodurikārasaṃ |
madanāc ca phalaṅ kvāthaṃ svarasañ ca
śukākhyayā |
eṣa kṣāras tu pānīyaḥ ślīpadaṃ hanti sevitaḥ |
eṣa kṣāras tu pānīyaḥ ślīpadaṃ hanti sevitaḥ |
apaciṃ galagaṇḍañ ca grahaṇīdoṣam eva ca |
abhaktarocakañ caiva hanyāt sarvaṃ viṣāṇi ca ||
abhaktarocakañ caiva hanyāt sarvaṃ viṣāṇi ca ||
eṣv eva siddhaṃ tailañ ca nasyābhyaṅgeṣu sevitaṃ ||
etān evāmayāṃ hanti ye ca duṣṭavraṇā nṛṇāṃ |
etān evāmayāṃ hanti ye ca duṣṭavraṇā nṛṇāṃ |
drantī dravantī trivṛtā nīlī syāmā
tathaiva ca |
saptalāṃ śaṅkhinīṃ caiva dagdhvā mūtreṇa jpeggālayet |
saptalāṃ śaṅkhinīṃ caiva dagdhvā mūtreṇa jpeggālayet |
dadyāc ca triphalākvātham eṣa kṣāras tu sādhitaḥ |
adho gacchati pītas tu pūrvaś cāpy āśiṣaḥ samāḥ |
adho gacchati pītas tu pūrvaś cāpy āśiṣaḥ samāḥ |
kriyābhis samyag ārabdhā yadi naivopaśāmyati |
sve sve bhāgye samutpādya cchedayitvā sirāṃ vyadhyet |
sve sve bhāgye samutpādya cchedayitvā sirāṃ vyadhyet |
sirāmukhe ca matimāṃ dahet samyak
chalākayā |
kuryāc chītakriyāñ cāpi vraṇoktañ ca vidhin tatheti ||
kuryāc chītakriyāñ cāpi vraṇoktañ ca vidhin tatheti ||
ci 19 ||0||
folio 112_v2
folio 113_r5
athātaḥ kṣudrarogāṇāñ cikitsitam vyākhyāsyāmaḥ ||
tatrādita eva jagallikām apakvāñ jalāyukābhir
grāhayet |
yavakṣārasurāṣṭrikākākolīkalkaiś cālepayet |
yavakṣārasurāṣṭrikākākolīkalkaiś cālepayet |
syāmāpāṭhālāṅgalīkalkair vā pakvām vā pākavidhānenopacaret
||
yavaprakhyām
ambālajīṃ
panasikām pāṣāṇagardabhaṃ kacchapikāṃ ca svedayitvā
suradārukuṣṭhaharitālamanaḥśilākalkair ālepayet | pakvām
vā pākavidhānenopacaret ||
vivṛtām indraviddhāṃ gardabhikāṃ jālagardabham irivellikāṃ
gandhanāmā kakṣyām visphoṭāṃś ca
pittavisarpavidhānenopacaret || pakvāṃś ca madhurauṣadhasiddhena
sarpiṣā ropayet |
cipyān tūṣṇāmbunā
pariṣecyotkṛtyāpanayec cakratailenābhyajya sarjasacūrṇṇenācūrṇṇya
bandhenopacared evam asakyam agninā dahet | madhurauṣadhasiddhena ca
tailenopacaret |
anuśayī śleṣmavidradhivad upacaret |
vidārikām abhyajya parisvedya vimlāpayet | bilvamūlanāgadantikāvarṣābhūkalkaiś cālepayet | vraṇabhāvaṇam
āpanna vā
madhurakaṣāyauṣadhasiddhena tailena ropayet |
śarkarārbuda medorbudavad upacaret |
kacchavicarcikārakaśāsu kuṣṭhavat pratīkāro viśeṣatas tu śatāhvāsarṣapakalkair ālepayet | siddhārthakadāruharidrākalkair vā | saralātailena vā | kaṭujpegkauṣadhasiddhenābhyañjyāt | naktamālatailena vā |
kacchavicarcikārakaśāsu kuṣṭhavat pratīkāro viśeṣatas tu śatāhvāsarṣapakalkair ālepayet | siddhārthakadāruharidrākalkair vā | saralātailena vā | kaṭujpegkauṣadhasiddhenābhyañjyāt | naktamālatailena vā |
pakvāṃś ca pakvavidhānenopacaret pādadāryāṃ tu
sirām vidhyet |
pādau snehasvedopapannā madhūcchiṣṭā
ghṛtavasāmajjābhi
yavakṣāramiśrair ālepayet |
alase tv āmlakāñjikasiktau caraṇau
paṭolapicumardatilakāsīsarocanākalkair ālepayet |
nidigdhikārasasiddhena ca sarṣapatailenābhyajya
kāsīsarocanāmanaḥśilācūrṇṇaiḥ pratisārayet | kadaram uddhṛtya
dahet snehena |
indralupte tu sirasi sirām vidhvā manaḥśilāmaricakalkair ālepayet
kuṭaṃnaṭābhadradārukalkair vā | jātīcitrakakaravīranaktamālakalkasiddhena tailenābhyañjyāt |
raśāyanavidhānañ cāsetvavena | avagāḍhapadaṃ pracchayitvā
guṃjāphalakalkai bhūyo bhūyaḥ pradihyāt ||
arūṃṣikā tu
jalūkābhiḥ śoṇitam avasicya nimbodakena
parisicyāsvaviḍrasena lavaṇapragāḍheṇanālepayet
paṭolapicumardaharidrākalkair vā | madhukotpalatilairaṇḍamārkavapatrair vā | indraluptoktena
tailenābhyañjyāt || dāruṇake tu snigdhasvinnasya lalāṭe sirāṃ
vyadhet |
avapīḍaśiro bastyabhyaṃgāś cāsevet |
kodravatṛṇakṣārauprakaprakṣālanañ ca || ❈ ||
|| cikitsā 20 ||