A

MS Kathmandu KL 699, duplicate folio: Cikitsāsthāna

https://www.klib.gov.np/
Kaiser Library
699b
Siglum Kb

This is a leaf with MS KL 699 that duplicates material in the main manuscript and is written by a different scribe.

Physical description

Format Pothi
Material Palm leaf

Contents

(incomplete)
Title Suśrutasaṃhitā
Author Suśruta
Language

History

Date of production 0301. M Saṃvat 301 (878 CE).

Editorial conventions

𑑍 𑑚 𑑎 𑑛 𑑊 𑑈 Older form of the Newa gap filler, as written in this manuscript. 𑑎 Broken form of the daṇḍa, written as a daṇḍa with a gap in it. 𑑋 The Sanskrit upadhmaniya character in Newa script ᳶ
Revision history
2021-12-22 Started transcription of 4.19
2022-01-08 Added transcription of 4.20
2022-03-17 Added the scriptNote for script-ba-va (ba/va equivalence)
2023-11-14 split the file from adhyāyas 1-40 into 1-20 and 21-40 because of Saktumiva memory limitations.
2025-03-31 Removed the empty passage tags so that these passages do not show up in the edition as being present but empty.
2025-04-28 Updated facs in pb tags
2025-05-20 Updated @facs attributes in pb elements to point to IIIF images delivered from archive.org

Text transcription


Kb
folio 112_r1
jpegasminn eva kaṣāyeṇa tailaṃ dhīro vipācayet ||
gojīviḍaṅgamadhukasarvagandhais samanvitasamanvitaṃ ||
etat sarvopadaṃśeṣu śreṣṭhaṃ ropaṇam iṣyate ||
upadaṃśadvaye śeṣe pratyākhyāyācaret kriyāṃ |
eteṣām eva yojyaṃ tu vīkṣya doṣabalābalaṃ ||
svehasvedopanāhāṃś ca ślīpade nilaje bhiṣak ||
kṛtvā gulphopari sirāṃ vyādhayec caturaṅgule ||
samāpyāyitadehaś ca bastibhiḥ samupācaret |
māsam eraṇḍatailañ ca piben mūtreṇa mānavaḥ ||
mahauṣadhavipakvena payasā cānnam ādiśet |
tṛvṛtaṃ copayuñjīta hitaś cātrāgnir ucyate ||
gulphasyādhaḥ śirāṃ vidhyec chlīpade pittasambhave ||
pittaghnāś ca kriyāḥ kuryāt pittārbudavisarpavat |
sirāṃ suviditā vidhyed aṅguṣṭhe śleṣmaślīpade |
madhuyuktāni cābhīkṣṇa kaṣāyāṇi piben naraḥ |
pibed vā py abhayākalkam mūtreṇānyatamena vai ||
pibed idaṃ guḍucīm vā nāgaram bhadradāru vā |
hitaś cālepaṇan nityaṃ citrako devadāru ca ||
viḍaṅgamaricākeṣu nāgaracitrake thavā ||
bhadradārvelakākṣaś ca sarveṣu lavaṇeṣu ca ||
tailaṃ pakvam pibed vāpi yavānnañ ca hitaṃ sadā |
pibet sadā ca tailena ślīpadānāṃ nivṛttaye ||
pūtīkarañjācchadajaṃ rasañ cāpi yathābalaṃ |
anenaiva vidhānena putraṃjīvakajaṃ rasaṃ |
prayuñjīta bhiṣak prājñaḥ kālasamyagvibhāgavit ||
kākādanī kākajaṃghā bṛhatīṃ kaṇṭhakārikāṃ |
kadambapuṣpīm āndārīṃ lambā śukanasān tathā |
dagdhvā mūtreṇa tam bhasma śrāvayet kṣārakalkavat |
tatra dadyāt pratīvāpaṃ kākodurikārasaṃ |
madanāc ca phalaṅ kvāthaṃ svarasañ ca śukākhyayā |
eṣa kṣāras tu pānīyaḥ ślīpadaṃ hanti sevitaḥ |
apaciṃ galagaṇḍañ ca grahaṇīdoṣam eva ca |
abhaktarocakañ caiva hanyāt sarvaṃ viṣāṇi ca ||
eṣv eva siddhaṃ tailañ ca nasyābhyaṅgeṣu sevitaṃ ||
etān evāmayāṃ hanti ye ca duṣṭavraṇā nṛṇāṃ |
drantī dravantī trivṛtā nīlī syāmā tathaiva ca |
saptalāṃ śaṅkhinīṃ caiva dagdhvā mūtreṇa jpeggālayet |
dadyāc ca triphalākvātham eṣa kṣāras tu sādhitaḥ |
adho gacchati pītas tu pūrvaś cāpy āśiṣaḥ samāḥ |
kriyābhis samyag ārabdhā yadi naivopaśāmyati |
sve sve bhāgye samutpādya cchedayitvā sirāṃ vyadhyet |
sirāmukhe ca matimāṃ dahet samyak chalākayā |
kuryāc chītakriyāñ cāpi vraṇoktañ ca vidhin tatheti ||
ci 19 ||0||
folio 112_v2
folio 112_v2
athātaḥ kṣudrarogāṇāñ cikitsitam vyākhyāsyāmaḥ ||
tatrādita eva jagallikām apakvāñ jalāyukābhir grāhayet |
yavakṣārasurāṣṭrikākākolīkalkaiś cālepayet |
syāmāpāṭhālāṅgalīkalkair vā pakvām vā pākavidhānenopacaret ||
yavaprakhyām ambālajīṃ panasikām pāṣāṇagardabhaṃ kacchapikāṃ ca svedayitvā suradārukuṣṭhaharitālamanaḥśilākalkair ālepayet | pakvām vā pākavidhānenopacaret ||
vivṛtām indraviddhāṃ gardabhikāṃ jālagardabham irivellikāṃ gandhanāmā kakṣyām visphoṭāṃś ca pittavisarpavidhānenopacaret || pakvāṃś ca madhurauṣadhasiddhena sarpiṣā ropayet |
cipyān tūṣṇāmbunā pariṣecyotkṛtyāpanayec cakratailenābhyajya sarjasacūrṇṇenācūrṇṇya bandhenopacared evam asakyam agninā dahet | madhurauṣadhasiddhena ca tailenopacaret |
anuśayī śleṣmavidradhivad upacaret |
vidārikām abhyajya parisvedya vimlāpayet | bilvamūlanāgadantikāvarṣābhūkalkaiś cālepayet | vraṇabhāvaṇam āpanna vā madhurakaṣāyauṣadhasiddhena tailena ropayet |
śarkarārbuda medorbudavad upacaret |
kacchavicarcikārakaśāsu kuṣṭhavat pratīkāro viśeṣatas tu śatāhvāsarṣapakalkair ālepayet | siddhārthakadāruharidrākalkair vā | saralātailena vā | kaṭujpegkauṣadhasiddhenābhyañjyāt | naktamālatailena vā |
pakvāṃś ca pakvavidhānenopacaret pādadāryāṃ tu sirām vidhyet |
pādau snehasvedopapannā madhūcchiṣṭā ghṛtavasāmajjābhi yavakṣāramiśrair ālepayet |
alase tv āmlakāñjikasiktau caraṇau paṭolapicumardatilakāsīsarocanākalkair ālepayet |
nidigdhikārasasiddhena ca sarṣapatailenābhyajya kāsīsarocanāmanaḥśilācūrṇṇaiḥ pratisārayet | kadaram uddhṛtya dahet snehena |
indralupte tu sirasi sirām vidhvā manaḥśilāmaricakalkair ālepayet
kuṭaṃnaṭābhadradārukalkair vā | jātīcitrakakaravīranaktamālakalkasiddhena tailenābhyañjyāt | raśāyanavidhānañ cāsetvavena | avagāḍhapadaṃ pracchayitvā guṃjāphalakalkai bhūyo bhūyaḥ pradihyāt ||
arūṃṣikā tu jalūkābhiḥ śoṇitam avasicya nimbodakena parisicyāsvaviḍrasena lavaṇapragāḍheṇanālepayet paṭolapicumardaharidrākalkair vā | madhukotpalatilairaṇḍamārkavapatrair vā | indraluptoktena tailenābhyañjyāt || dāruṇake tu snigdhasvinnasya lalāṭe sirāṃ vyadhet |
avapīḍaśiro bastyabhyaṃgāś cāsevet | kodravatṛṇakṣārauprakaprakṣālanañ ca || ❈ ||
folio 113_r5
|| cikitsā 20 ||
>
↺
<