A

MS Jodhpur RORI 20060: Uttaratantra, 65

https://artandculture.rajasthan.gov.in/content/raj/art-and-culture/rajasthan-oriental-research-institute/en/contact-rori.html
Rajasthan Oriental Research Institute
20060
Siglum J

[description of manuscript]

Physical description

Contents

(incomplete)
Title Suśrutasaṃhitā
Author Suśruta
Language

History

Date of production 1595. Saṃvat 1595 (1538 CE).
Date of production 1460. Śaka 1460 (1538 CE).
Revision history
2024-04-05 Added transcription of 6.65
2024-11-27 Split the uttaratantra files from 31-end into 31-44 and 45-66. Updated all the file and folder names accordingly.
2026-01-20 Restructuring of the Uttaratantra xml files. The xml files are now divided according to the internal naming of the sections, Śālākyatantra (adhyāyas 1-26), Kumāratantra (27-38), Kāyacikitsātantra (39-59), Bhūtavidyātantra (60-62), Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66).

Text transcription


J
folio 263v5
athātas taṃtrayuktināmādhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
[1938 ed. 6.65.1]
|| śāstrê dvātriṃśat taṃtrayuktayô bhavaṃti | tad yathā | adhikaraṇam yogaḥ | pādārthô hêtvarthaḥ | uddêśô nirdeśaḥ upadêśô padêśaḥ | pradêśo pavargô vākyaśêṣô arthāpatti viparyayaḥ | prasaṃgaḥ | ekāṃtô naîkāṃtaḥ | pūrvapakṣo nirṇṇayô numata vidhānam anāgatāvêkṣaṇam atikrāṃtāvêkṣaṇaṃ saṃśayo vyākhyānaṃ svasaṃjñā nirvacanaṃ | nidarśana yogaḥ | samuccayô vikalpam ūhyam iti
[1938 ed. 6.65.3]
atrāha | āsāṃ yuktīnāṃ kiṃ prayojanam iti yadatrocyatê | vākyayôjanaṃ arthaprayojanaṃ ca
[1938 ed. 6.65.4]
ślôkāś cātra bhavaṃti | aśuvyādiprayuktānāṃ vākyānāṃ pratiṣedhanaṃ |
svavākyasiddhir api ca | kriyate taṃtrayuktitaḥ |
[1938 ed. 6.65.5]
vyatāsoktās tu yê pūrthā nīlā ye nirmmalāḥ |
leśoktā yê kêcit syās teṣāṃ folio 264v14? cāpi prasādhanaṃ |
[1938 ed. 6.65.6]
yathāṃbujavanasyārkaḥ pradīpo veśmano yathā | prabodhasya prakāśārthaṃ tathā tantrasya yuktayaḥ ||
[1938 ed. 6.65.7]
tatra yam artham adhikṛtyôcyatê tad adhikaraṇaṃ yathā dôṣaṃ rasaṃ
[1938 ed. 6.65.8]
vākyaṃ prayujyate sa yogaḥ | yathā vyatyāsenoktānāṃ sannikṛṣṭaviprakṛṣṭānāṃ padārthānām ekīkaraṇaṃ
tailaṃ pibêc cāmṛtavalliniṃbahaṃsākayāvṛkṣakapippalībhiḥ |
siddhaṃ balābhyāṃ ca sadêvadāru hitāya nityaṃ galagaṃḍarôgê |
tailaṃ siddhaṃ pibed iti prathamaṃ vaktavye tṛtīye pāde siddhaṃ prayuktam etad dūrasthānām api padārthānām ekīkaraṇaṃ yôgaḥ |
[1938 ed. 6.65.9]
yo 'rtho 'bhihataḥ sūtre padê vā sa padārthaḥ padasya padayo padānāṃ vā yô 'rthaḥ pūrvāparasiddhô bhavati | sa gṛhītavyaḥ |
yathā vêdôtpattiṃ vyākhyāsyāmaḥ || ity uktê saṃdihyatê buddhiḥ katham asya vêdasyotpattir vakṣyati sāmavêdādayaś ca vêdāḥ tataḥ pūrvāparaś ca yogam upalabhya vêda vida ity êtayôr dhātvôt pratipattir bhavati | āyurvedotpattim ayaṃ vivakṣur ity eṣa padārthaḥ |
[1938 ed. 6.65.10]
yad uktam ubhayārthasādhanaṃ bhavati | sa hêtva|rthaḥ |
yathā mṛtpiṃḍô 'dbhiḥ praklidyati | tathā mājyadugdhadadhipraḥbhṛtibhir vraṇaḥ praklidyatīti
[1938 ed. 6.65.11]
samāsavacô samuddeśaḥ |
yathā śalyam iti
[1938 ed. 6.65.12]
vistaravacanaṃ nirddêśaḥ |
yathā śārīram āgaṃtu ceti
[1938 ed. 6.65.13]
evam ity upadêśaḥ yathā na rātrau jāgṛyā divāsvapnaṃ ca varjayêt |
[1938 ed. 6.65.14]