<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tei-to-html.xsl"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <script src="./lib/js/xslt-polyfill.min.js" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"/>
    <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Diplomatic transcription of MS Bīkāner RORI 5157:‌Kalpasthāna</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <p>Suśruta project, University of Alberta</p>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <placeName>
                            <settlement>Bikaner</settlement>
                            <region>Rajasthan</region>
                            <country>India</country>
                        </placeName>
                        <institution>RORI</institution>
                        <collection>Bikaner</collection>
                        <idno>5157</idno>
                        <idno type="siglum">BR</idno>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>[description of manuscript]</summary>
                        <msItem defective="true" n="1">
                            <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete -->
                            <author role="author" xml:lang="sa">Gayadāsa</author>

                            <title type="commentary" xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>
                            <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples -->
                            <textLang mainLang="sa-Deva">[Sanskrit in Devanagari script.]</textLang>
                            <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. -->
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="pothi">
                            <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. -->
                            <supportDesc material="palm-leaf"
                                ><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc>
                        </objectDesc>
                    </physDesc>

                    <history>
                        <origin>
                            <origDate calendar="Saṃvat">Dated 1468 CE.</origDate>
                            <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. -->
                            <!--        <origPlace xml:lang="en">[place of production]</origPlace> -->
                        </origin>
                        <provenance>[record of ownership]</provenance>
                        <acquisition>[how it was acquired]</acquisition>
                    </history>

                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <revisionDesc>
            <change when="2021-08-03" who="Andrey Klebanov">Added transcription of the mūla verses
                Ka 1.4ab--</change>
            <change when="2026-08-04" who="Dominik Wujastyk">Fixed up the XML code so that it
                validates and displays in Saktumiva.</change>
            <change when="2026-08-24" who="Dominik Wujastyk">Added Saktumiva 2 header and IIIF
                pointer.</change>


        </revisionDesc>
    </teiHeader>

    <text xml:lang="sa-Latn">

        <body>
            <note>The following is a rough transcription of the mūla-verses as found separately from
                the commentary in this MS </note>

            <head xml:lang="en-Latn">[Kalpasthāna] </head>

            <div n="1" type="adhyāya">

                <head xml:lang="en-Latn">[Adhyāya 1] </head>

                <pb facs = "3" ana="00148.jpg" n="1v3" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.4ab">ripavo vikramākrāntā ye ca sve<lb n="4"/> kṛtyatām gatāḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.4cd">sisṛkṣavaḥ krodhaviṣaṃ vivaraṃ prāpya tādṛśam ||</l>
                <l xml:id="SS.5.1.5ab">viṣair nihanyur nipuṇaṃ nṛpatiṃ duṣṭacetasaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.5cd">striyo vā vi<lb n="5"/>vidhān yogān kadācit subhāgacchayā
                    ||</l>
                <l xml:id="SS.5.1.6ab">viṣakanyopayogād vā kṣaṇāj jahyād asūn naraḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.6cd">tasmād vaidyema satataṃ vi<lb n="6"/>ṣād rakṣyo narādhipaḥ
                    ||</l>
                <pb facs="4" ana="00147.jpg"  n="2r4" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.7ab">yasmāt cānityacittatvam aśvavat prathitaṃ nṛṇām |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.7cd">na viśvasyāt tato rājā ka<lb n="5"/>dācid api kasyacit ||</l>
                <pb facs="5" ana="00146.jpg" n="2v2" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.8ab">kulīnaṃ dhārmikaṃ snigdhaṃ subhṛtaṃ satatotthitam| </l>
                <l xml:id="SS.5.1.8cd">mahānase niyuṃjīta vaidyaṃ tadvidyapūjitam ||</l>
                <pb facs="6" ana="00145.jpg" n="3r9" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.9"/>
                <l xml:id="SS.5.1.10"/>
                <l xml:id="SS.5.1.11"/>
                <l xml:id="SS.5.1.12ab">praśastadigdeśakṛtaṃ śucibhāṃḍaṃ mahacchuci |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.12cd">sajālakaṃ gavākṣāḍhyamāptavarganiṣevitam ||</l>
                <l xml:id="SS.5.1.13ab">vivakṣasṛṣṭa<lb n="10"/>saṃsṛṣṭaṃ savitānaṃ kṛtārcanam |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.13cd">parīkṣitastrīpuruṣaṃ bhaveccāpi mahānasam ||</l>
                <pb facs="7" ana="00144.jpg"  n="3v1" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.14ab">ma<lb n="2"/>hānāsikaṃ tatrādhyakṣaṃ niyuṃjīta prāyo
                    yaidyaguṇānvitaṃ <!-- [!] -->|</l>
                <l xml:id="SS.5.1.14cd">śucayo dakṣiṇā dakṣā vinītāḥ priyadarśanāḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.15ab">saṃvibha<lb n="3"/>ktāḥ sumanaso nīcakeśanakhāḥ sthirāḥ
                    |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.15cd">snātā dṛḍhaṃ saṃyamitaḥ kṛtoṣṇīṣāḥ susaṃyutāḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.16ab">tasya cājṅāvidheyāḥ syurvivi<lb n="4"/>dhāḥ parikarmiṇaḥ
                    |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.16ab.1">- - - - - - - </l>
                <l xml:id="SS.5.1.16cd">āhārasthitayaścāpi bhavaṃti prāṇino yataḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.17ab">tasmānmahārase <!-- [!] --> vaidyaḥ <lb n="5"/>pramādarahito
                    bhavet </l>
                <l xml:id="SS.5.1.17.ab.1"> - - - - - || </l>
                <l xml:id="SS.5.1.17cd">mahānasikavoḍhāraḥ sūdaudanikapaupikāḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.18ab">bhaveyur vaidyavaśagā ye cāpy a<lb n="6"/>nye tra kecana
                    ||</l>
                <milestone n="3v9" unit="jpeg"/>
                <l xml:id="SS.5.1.18cd">iṃgitajño<lb n="10"/> manuṣyāṇāṃ vākceṣṭāmukhavaikṛtaiḥ
                    |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.19ab">vidyād viṣasya dātāram ebhir liṃgaiś ca buddhimān |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.19cd">na daty uttaraṃ pṛṣṭo vivakṣur moha<pb facs="8" n="4r1"/>m eti
                    ca|</l>
                <l xml:id="SS.5.1.20ab">apārthaṃ bahu saṃkīrṇaṃ bhāṣate cāpi mūḍhavat |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.20cd">sphoṭayaty aṃgulīr bhūmim akasmād vilekhed dhaset |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.21ab">vepathur jaya<lb n="2"/>te cāsya trastaś cānyanyam
                    <!-- [!] --> īkṣate|</l>
                <l xml:id="SS.5.1.21cd">dhyāmo vivaraṇavaktraś ca nakhaiḥ kiṃcic chinaty api |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.22ab">ālābhetāsakṛd dīnaḥ kareṇa ca śiro<lb n="3"/>ruhān |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.22cd">niryayāsur apardvārai vīkṣyate ca punaḥ punaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.23ab">vartate viparītaṃ ca viṣadānāvicetanaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.23cd">kecid bhayāt pārthivasya tva<lb n="4"/>ritā vā tadājñayā
                    |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.24ab">asatām api santo 'pi ceṣṭāṃ kurvanti mānavāḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.24cd">tasmāt parīkṣaṇaṃ kāryaṃ bhṛtyānām avṛtair
                    <!-- NOTE pls check!!! --> nṛpaiḥ |</l>
                <pb facs="8" ana="00142.jpg" n="4r2" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.25ab">tathābhyaṅge valekhane |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.25cd">utsādane parīṣeke kaṣāye sānulepane |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.26ab">srakṣu<lb n="3"/> vastreṣu
                    <!-- here the MS has some illegible symbol, smth like a "6"? --> śayyāsu
                    kavacābharaṇeṣu ca |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.26cd">pādukāpādapīṭheṣu pṛṣṭheṣu gajavājinām |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.27ab">viṣajuṣṭeṣu cānyeṣu naśyadhūmāṃja<lb n="4"/>nādiṣu |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.27cd">lakṣaṇāni pravakṣyāmi cikitsām apy anantaraṃ</l>
                <l xml:id="SS.5.1.28ab">kāṣṭhe anne pāne dantatradantakāṣtam annade 'pi|</l>
                <pb facs="9" ana="00142.jpg" n="4r10" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.28ab-bis">nṛpabhaktād balaṃ nyasytaṃ saviṣaṃ bhakṣayaṃti ye |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.28cd">tatraiva te vinaśyaṃ<pb facs="10" next="5r1" ana="00141.jpg"
                        type="f"/>ti makṣikāvājasādayaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.29ab">hutabhuk tena cānnena bhṛśaṃ caṭacaṭāyate |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.29cd">mayūrakaṇṭhapratimo jāyate cāpi duḥsa<lb n="2"/>haḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.30ab">bhinnārcis tīkṛṣṇadhūmaś ca nacirāc copaśāmyati |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.30cd">cakorasyākṣivairāgyaṃ jāyate kṣipram eva tu |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.31ab">dṛṣṭānnaṃ viṣasaṃ<lb n="3"/>sṛṣṭaṃ mṛyate jāvajīvakaḥ | </l>
                <l xml:id="SS.5.1.31cd">kokilaḥ svaravaikṛtaṃ krauṃcas tu madam ṛcchati | </l>
                <l xml:id="SS.5.1.32ab">hṛṣyen mayūra udvignaḥ krośataḥ śukasārike |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.32cd"><lb n="4"/>haṃsaṃ kṣveḍati cātyarthaṃ bhṛṃgarājas tu kūjati
                    ||</l>
                <l xml:id="SS.5.1.33ab">pṛṣato visṛjaty aśry viṣṭāṃ muṃcati markaṭaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.33cd">sannikṛṣṭāṃs tataḥ kuryāt prājñas tā<lb n="5"/>n
                    mṛgapakṣiṇaḥ |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.34ab">viśmano tha vibhūṣārthaṃ rakṣā caiva sarvadā |</l>
                <pb facs="11" ana="00140.jpg" n="5v7" type="f"/>
                <l xml:id="SS.5.1.34cd">upakṣiptasya cānnasya bāṣpeṇordhvaṃ prasarpatā |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.35ab">hṛtpīḍā<lb n="8"/> bhrāṃtanetratvaṃ śiroduḥkha ca jāyate
                    |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.35ab-bis">tatra tasyāṃjane kuṣthaṃ lāmajaṃ taladaṃ madhu |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.35cd">kuryāc chirōṣarajanīcaṃdanaiś ca pra<lb n="9"/>lepanam |</l>
                <l xml:id="SS.5.1.34cd-bis">hṛdi caṃdanalepanaś ca tathā sukham avāpnuyāt |</l>
            </div>
        </body>
    </text>

    <facsimile>
         <graphic url="https://iiif.archive.org/iiif/bikaner-rori-5157/manifest.json"/>
    </facsimile>
    

</TEI>
