<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tei-to-html.xsl"?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <script src="./lib/js/xslt-polyfill.min.js" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml"/>
    <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>Diplomatic transcription of MS Jaipur RORI 6838: 03 Śārīrasthānam 4</title>
            </titleStmt>

            <publicationStmt>
                <p>Suśruta project, University of Alberta</p>
            </publicationStmt>

            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <placeName>
                            <settlement>Jaipur</settlement>
                            <region>Rajasthan</region>
                            <country>India</country>
                        </placeName>
                        <institution>Rajasthan Oriental Research Institute</institution>
                        <idno>6838</idno>
                        <idno type="catalogue">RORI Catalogue, vol. XI, serial no. 3988</idno>
                        <idno type="siglum">J</idno>
                    </msIdentifier>

                    <msContents>
                        <summary>An incomplete manuscript transmitting portions of the <title
                                xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title> together with Gayadāsa’s <title
                                xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>. The extant portion covers
                            Sūtrasthāna 18-46, Nidānasthāna 1-16, and Śārīrasthāna 1-10.</summary>

                        <msItem defective="true" n="1">
                            <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author>
                            <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title>
                            <textLang mainLang="sa-Deva">Sanskrit in Devanagari script.</textLang>
                        </msItem>

                        <msItem defective="true" n="2">
                            <author role="author" xml:lang="sa">Gayadāsa</author>
                            <title type="commentary" xml:lang="sa">Nyāyacandrikā</title>
                            <textLang mainLang="sa-Deva">Sanskrit in Devanagari script.</textLang>
                        </msItem>
                    </msContents>

                    <physDesc>
                        <p>The extant physical bundle comprises approximately 560 folios. The
                            digital copy contains 1,115 photographs of individual folio sides.</p>

                        <objectDesc form="pothi">
                            <supportDesc material="paper">
                                <support>
                                    <p>The folios measure approximately 30 × 13 cm.</p>
                                </support>

                                <foliation>The principal foliation is written in the lower part of
                                    the right margin of each verso. The Nidānasthāna and
                                    Śārīrasthāna also have separate sectional foliations, each
                                    beginning with 1. The opening folios 1-215 are missing. Folio
                                    287 occurs twice. The foliation of folios 656-665 is no longer
                                    visible because the right margins have broken away.</foliation>

                                <condition>The manuscript is incomplete and partly damaged. Most
                                    damage is confined to the margins. A large wormhole affects the
                                    right side of folios 426-547 and, at its largest, crosses seven
                                    lines and extends across approximately seven or eight
                                    akṣaras.</condition>
                            </supportDesc>

                            <layoutDesc>
                                <layout writtenLines="10">Each side contains ten lines, with
                                    approximately 40-45 akṣaras per line. Straight orange-red lines
                                    mark the left and right boundaries of the writing area.</layout>
                            </layoutDesc>
                        </objectDesc>

                        <handDesc>
                            <handNote medium="black ink" scope="sole" script="Devanagari">The
                                manuscript is written in a clear variety of Devanagari.</handNote>
                        </handDesc>

                        <decoDesc>
                            <decoNote>Each verso has an orange-red circle in both margins,
                                occasionally elaborated into a floral design.</decoNote>
                            <decoNote>The manuscript is extensively rubricated in orange-red ink.
                                Rubrication is used for, among other things, colophons, phrases
                                introducing citations, and the syllable <foreign xml:lang="sa"
                                    >cha</foreign> marking the beginning of a passage from the
                                    <foreign xml:lang="sa">mūla</foreign>.</decoNote>
                        </decoDesc>
                    </physDesc>

                    <history>
                        <origin>
                            <origDate calendar="Vikrama" when="1467-09-15">Vikrama Saṃvat 1525,
                                bright half of Bhādrapada, seventh tithi, Sunday: 6 September 1467
                                in the Julian calendar, corresponding to 15 September 1467 in the
                                proleptic Gregorian calendar.</origDate>
                            <origPlace>Ahmedabad</origPlace>
                            <p>The manuscript was copied during the reign of Sultan Maḥmūd I Begadā.
                                It was commissioned by Minister Śrī Māṇḍaṇa, son of the physician
                                and minister Śrī Nārāyaṇa, for the study of his sons and grandsons.
                                The scribe identifies himself as Rāula Nārasiṃha. Both the
                                commissioner and the scribe belonged to the Ābhyantara Nāgara
                                community.</p>
                        </origin>
                    </history>

                    <additional>
                        <adminInfo>
                            <note>RORI 6838 and RORI 5157 preserve different surviving portions of
                                the same original manuscript. RORI 5157 contains the Kalpasthāna.
                                The intervening Cikitsāsthāna and the subsequent Uttaratantra have
                                not yet been located.</note>
                        </adminInfo>
                    </additional>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>

        <revisionDesc>
            <change when="2026-08-25" who="Andrey Klebanov">Began this transcription file.</change>
            <change when="2026-08-26" who="Andrey Klebanov">Added transcription of SS and NC
                3.4.81-99.</change>
        </revisionDesc>
    </teiHeader>

    <text xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva">

        <body>
            <div n="3" type="sthāna">

                <div n="4" type="adhyāya">

                    <!--<milestone n="718r10" unit="folio" facs="6838 ROI0000534105 Nyāyacandrikāpañjikā   PDFA.pdf page_1004"/>-->

                    <lg xml:id="SS.3.4.81">
                        <l> śaucam āsti<pb facs="1005" ana="6838 ROI0000534105 Nyāyacandrikāpañjikā
                                PDFA.pdf page_1005" n="718v" type="f"/><lb n="1"/>kyam abhyāsor vedeṣu
                            gurupūjanaṃ | priyātithi<unclear>tva</unclear>m ijyā ca brahmakāyasya
                            lakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.82">
                        <l> māhātmyaṃ śauryam ājñā ca satataṃ śāstrabuddhitā | <lb n="2"/>bhṛtyānāṃ
                            bharaṇaṃ cāpi māheṃdraṃ kāyalakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.83">
                        <l> śītasevā sahiṣṇutvaṃ paiṃgalyaṃ harikeśatā | priyavāditram ity etad
                            vāruṇaṃ kā<lb n="3"/>yalakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.84">
                        <l> madhyasthatāṃ sahiṣṇutvam arthasyāgamasaṃcayau | mahāprasavaśaktiś ca
                            kauveraṃ kāyalakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.85">
                        <l> gandhamālyapriyatvaṃ ca <lb n="4"/>nṛtyavādi<unclear>tra</unclear>kāmitā
                            | vihāraśīlatā caiva gaṃdharvaṃ kāyalakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.86">
                        <l> prāptakārī dṛḍhotthāto nirbhayaḥ smṛtimān śuciḥ | rāga<lb n="5"
                            />mohabhayadveṣair varjito yamasatvavān | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.87">
                        <l> japavratabrahmacaryahomādhyayanasevinaṃ | jñānavijñānasaṃpannam
                            ṛṣisatvaṃ naraṃ vi<lb n="6"/>duḥ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.88">
                        <l> saptaite sāttvikāḥ kāyā rājasāṃs tu nibodha me | aiśvaryavaṃtaṃ raudraṃ
                            ca śūracaṃḍam asūyakaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.89ab">
                        <l> ekāsinaṃ caudarikam āsu<lb n="7"/>raṃ satvam īdṛśaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.91cd">
                        <l> ekāntagrāhitā raudryam asūyā dharmabāhyatā | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.92">
                        <l> bhṛśamātratamaś cāpi rākṣasaṃ kāyalakṣaṇaṃ | uchraṣṭāhāraśīlatvaṃ sā<lb
                                n="8"/>hasapriyatā tathā | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.93ab">
                        <l> strīlolupatvaṃ nairlajyaṃ paiśācaṃ kāyalakṣaṇaṃ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.89cd">
                        <l> tīkṣṇam āyāminaṃ bhīruṃ daṃganāyānvitaṃ tathā | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.90">
                        <l>vihā<lb n="9"/>rācāracapalaṃ sarpasatvaṃ vidur naraṃ | asaṃvibhāgam
                            alasaṃ duḥkhaśīlam asūyakaṃ |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.94ab">
                        <l> lolupaṃ cā<unclear>pphu</unclear>dātāraṃ pretasatvaṃ vidur naram | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.90cd">
                        <l><lb n="10"/>pravṛddhakāmasevī cāpy ajasrāhāra eva ca |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.91ab">
                        <l>amarṣaṇo 'navaṃsthāyī śākunaṃ kāyalakṣaṇaṃ</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.94cd">
                        <l>ṣaḍ ete rājasā kāyās tāmasāṃ<pb ana="6838 ROI0000534105
                                Nyāyacandrikāpañjikā                                 PDFA.pdf
                                page_1006" n="719r" facs="1006" type="f"/><lb n="1"/>s tu nibodha me |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.95">
                        <l> durme<unclear>dhā</unclear>stvaṃ maṃdatā ca svapne maithunanityatā | nirākariṣṇutā caiva
                            vijñeyāḥ pāśavā guṇāḥ | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.96">
                        <l> anavasthitatā <lb n="2"/>maurkhyaṃ bhīrutvaṃ salilārthitā |
                            parasparābhimardaś ca matsyasatvasya lakṣaṇaṃ |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.97">
                        <l> ekasthānarabhir nityam āhāre kevale rataḥ | <lb n="3"/>vanaspatyo naraḥ
                            sattvaṃ dharmakāmārthavarjitaḥ |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.98">
                        <l> ity ete trividhā<subst><add place="above">ḥ</add></subst> kāyāḥ proktā
                            vai tāmasās tathā | kāyānāṃ prakṛtīr jñā<lb n="4"/>tvā tv anurūpāṃ
                            kriyāṃ caret |</l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="SS.3.4.99">
                        <l> mahāprakṛtayas tv etā rajaḥsatvatamaḥkṛtāḥ | proktā lakṣaṇataḥ samyag
                            bhiṣak tāś ca vibhāvaye<lb n="5"/>t | </l>
                    </lg>

                    <lg xml:id="NC.3.4.81-99">
                        <l> śaucam āstikyam ityādi || brahmakāyalakṣaṇaṃ | brahmasatvenotpā <lb
                                n="6"/>ditasya kāyasya | etena satvakāyayor nnitya<lb n="6"/>m
                            anyonyānuvidhāyitvam uktaṃ | <subst><add place="margin left"
                                    >māhātmyaṃ</add></subst> śauryam ityādi māheṃdrakāyalakṣaṇaṃ |
                            sahiṣṇutve śītasevām ityādi vāru<lb n="7"/>ṇakāyalakṣaṇaṃ |
                            madhyasthatām ityādi kauverakāyalakṣaṇaṃ | mahāprasavaśaktiḥ
                            prajotpādanasāmarthyam | kuve<lb n="8"/>rasatvānaṃtaraṃ yāmyasatve
                            vaktavye gaṃdharvasatvābhidhānaṃ gaṃdharvasatvaṃ yakṣasadṛśaṃ
                            yakṣasatvadyotanārthaṃ prāptakārītyādinā yāmyaṃ satvaṃ
                            japavratabrahmacaryetyādinā ṛṣisatvaṃ | evaṃ
                                brāhmamāheṃdravāruṇākauveragaṃdharvayāmya<lb n="10"/>ṛṣisatvabhedena
                            sapta sātvikā bhedāḥ | śuddhasatvāḥ | teṣv api brāhmaṃ śuddhatamaṃ |
                            aiśvaryavaṃtam ityādi || āsuraṃ sa<pb ana="6838 ROI0000534105
                                Nyāyacandrikāpañjikā   PDFA.pdf page_1007" n="719v" facs="1007" type="f"/><lb n="1"
                            />tvaṃ raudraṃ tīkṣṇaṃ | asūyakaṃ guṇeṣu matsariṇaṃ | aupadhikaṃ
                            chadmaparaṃ | ekāṃtagrāhitetyādi rākṣasaṃ satvalakṣaṇaṃ | ekāṃtagrā<lb
                                n="2"/>hitā niyamena gṛhītā yogaśīlatā | ucchriṣṭāhāraśīlatvam
                            ityādinā piśācasatvaṃ ucchi<lb n="3"/>ṣṭāhāraśīlatā ucchiṣṭāhārācāriṇo
                            bhāvaḥ | ā<unclear>vokṣo</unclear> sāhasapriyatā | apacitaprītiḥ
                            sāhasaprītiś ca | tīkṣṇam ityādinā sarppasatvaṃ <lb n="4"/> krodhe sati
                            satvena lakṣitaṃ | akrodhe bhīruṃ | tad uktaṃ carake | kruddhaṃ śūraṃ
                            akruddhabhīrum iti | asaṃvibhāgetyādinā pre<lb n="5"/><subst><add
                                    place="margin left">ta</add></subst>satvaṃ |
                            pravṛddhakāmasevītyādinā śākunasatvaṃ | eteṣu ṣaḍ āsurādayo
                                    rāja<subst><add place="above">sa</add></subst>satvabhedāḥ |
                            durmmedhastvaṃ ityādinā paśusa<lb n="6"/>tvaṃ | anavasthitatetyādinā
                            matsyasatvaṃ | satvabudhyaṃgahīnetyādinā vṛkṣasatvaṃ |
                                satvabudhyaṃgahīnā<unclear>bhyāṃ</unclear> hīnaṃ sthira<lb n="7"/>m
                            ekasthānasthaṃ | ete trayas tamobahulāḥ satvabhedāḥ | eṣāṃ jñāne
                            cikitsopayogitvaṃ darśayann āha | vijñāya kā<lb n="8"/>yavikṛtīr iti
                            anurūpām ucitāṃ | tad uktaṃ bhūtavidyāyāṃ na vā caukṣyaṃ prayuṃjīta
                            prayogaṃ devatāgrahe | evamādy a<lb n="9"/>nyad apy anu<unclear>sa</unclear>rttavyaṃ |
                            dhātrīparīkṣāyām api prayojanaṃ | tad uktaṃ kāśyapena | yo yathāsatvaḥ
                            kumāras tathāsatvā<lb n="10"/>m evāsya dhātrīm upasthāpayet | kiṃ
                            kāraṇaṃ | tad dhi payonirddhāraṇaṃ bhavati | tad uktaṃ tatraiva |
                            piśācasatvān āryo ku<pb ana="6838 ROI0000534105 Nyāyacandrikāpañjikā
                                PDFA.pdf page_1008" n="720r" facs="1008" type="f"/><lb n="1"/>māraḥ samudīkṣitanirvāṇam
                            eva cāpnoti tathā rākṣasasatvā ityādi || mahāprakṛtayas tv etā
                            rajaḥsatvatamakṛtāḥ <lb n="2"/>proktā lakṣaṇataḥ samyagbhiṣak tāś ca
                            vibhāvaytet ||</l>
                    </lg>

                    <trailer>iti śauśrute śalyataṃtre 'ṃtaraṃgaśrīgayadāsakṛtāyāṃ <lb n="3"/>śārīre
                        nyāyacaṃdrikāyāṃ paṃjikāyāṃ garbhavyākaraṇaṃ śārīraṃ nāma caturtho dhyāyaḥ
                        || cha ||</trailer>
                </div>
                
                <div n="5" type="adhyāya">
                    
                    
                    
                    <lg xml:id="NC.3.5.1a">
                        <l> <pb facs="1008" ana="6838 ROI0000534105 Nyāyacandrikāpañjikā PDFA.pdf page_1008" n="720r" type="f"/><lb n="1"/> |  |  
                            atha garbhavyāka<lb n="4"/>raṇānaṃtaraṃ śarīrasaṃkhyāḥ vyākaraṇaṃ yena sarvaṃ śukraśoṇitam 
                            avyaktāṃgapratyaṃgaṃ garbhasaṃjñaṃ caturthe māsi saṃjā<lb n="5"/>tāṃgapratyaṃgaṃ śarīrasaṃjñaṃ 
                            bhavatītyanaṃtaraṃ saṃkhyāvyākaraṇasyāraṃbhaḥ  |  | </l>
                    </lg>
                    
                    <lg xml:id="SS.3.5.1">
                        <l>athātaḥ śarīrasaṃkhyāvyākaraṇaṃ śā<lb n="6"/>rīraṃ vyākhyāsyāmaḥ  |  |  </l>
                    </lg>
                    
                    <lg xml:id="NC.3.5.1b">
                        <l><subst><add place="inline">"</add></subst>tatra śarīra<unclear reason="faded">śabdo'</unclear>yaṃ samudāyaṃ 
                            vṛttiravayaveṣv api varttate  |  teṣāṃ saṃkhyā ekatvādikā <lb n="7"/>tasyā vyākaraṇaṃ  |  tatra prayuktaṃ garbhaśarīrayoḥ 
                            saṃkramabhūtaṃ vyapadeśaṃ nirddiśannāha  |  | <subst><add place="inline">"</add></subst>o |  | 
                        </l>
                    </lg>
                    
                    <lg xml:id="SS.3.5.3a">
                        <l><subst><add place="inline">"</add></subst>śukraśoṇitaṃ garbhā<lb n="8"/>śayastham ātmaprakṛtivikārasaṃmūrchitaṃ garbha ityucyate  |  
                            <subst><add place="inline">"</add></subst></l></lg>
                    
                    
                    <lg xml:id="NC.3.5.3a">
                        <l>ātmaprakṛtivikārasaṃmūrchitam iti  |  <subst><add place="inline">"</add></subst>
                            ātmā ce<lb n="9"/>tanā dhātuḥ  |  pradhānādayaḥ prakṛtayo'ṣṭau vikārāḥ paṃcabhūtāny ekādaśeṃdriyāṇi ceti ṣoḍaśa  |  | 
                            <subst><add place="inline">"</add></subst> taiḥ saṃmūrchi<lb n="10"/>taṃ saṃvalitaṃ  |  <subst><add place="inline">"</add></subst> 
                            iti yoginām upayogī paṃcaviṃśatiko rāśir uktaḥ  |  
                            <subst><add place="inline">"</add></subst>tam evedānīṃ bhiṣajām upayoginaṃ 
                            ṣaḍ dhā<pb facs="1008" ana="6838 ROI0000534105 Nyāyacandrikāpañjikā PDFA.pdf page_1008" n="720v" type="f"/><lb n="1"/>
                            tukaṃ kṛtvā nirdiśannāha  |  |  o  |  | 
                        </l>
                    </lg>
                    
                    <lg xml:id="SS.3.5.3b">
                        <l>taṃ cetanāvasthitaṃ vāyur vibhajati  |  |  teja enaṃ pacati  |  āpaḥ kledayaṃti  |  pṛthivī saṃhaṃti<lb n="2"/>ākāśaṃ vivarddhayati  |  evaṃ vivarddhita sa yadā hastapādajihvāghrāṇakarṇa
                            nitaṃbādibhir aṃgair upetas tadā śarīram i<lb n="3"/>ti saṃjñāṃ labhate  | 
                        </l>
                    </lg>
                    
                    <lg xml:id="NC.3.5.3b">
                        <l>cetanāvasthitam iti  |  cetanāyā hetubhūtā yāvanadgarbhaprasavakālam avasthitaṃ  |  anyathā kuthi<lb n="4"/>taviśīrṇaṃ syāt  |  vāyur vibhajati doṣadhātumalāṃgapratyaṃgavibhāgena
                            teja enaṃ pacati  |  pariṇamayati rūpādrū<lb n="5"/>pāṃtareṇāvasthānaṃ prāpayati  |  āpaḥ kledayaṃti vibhāgapariṇāmakāriṇoranilānalayo śoṣaṇepy ā<lb n="6"/>rdratāṃ
                            janayaṃti  |  pṛthivī saṃhaṃti  |  adbhiḥ klinnam api kaṭhinaṃ mūrttimat karoti  |  saṃharatīty anye paṭhaṃti  |  tanna saṃ<lb n="7"/>pūrvvasya hṛño vināśārthatvāt  |  ākāśaṃ vivardhayati  | 
                            taduktaṃ  |  garbhasya mātṛrasanimittā mārutādhmānani<lb n="8"/>mittā ca parivṛddhirbhavati  |  vibhāgapariṇāmā kledasaṃhatyavakāśadānena yathāsaṃkhyam anilānalajalo<lb n="9"/>
                            <unclear>rdhvāṃ</unclear> gaganai vivardhito vṛddhiprāpito garbho yadā yasmin kāle caturthe māsi karacaraṇādibhir aṃger upetaḥ  |  ta<lb n="10"/>dā tasmin eva kāle na
                            pūrvaṃ śarīrākhyāṃ prāpnoti  |  viśeṣasaṃkhyāśrayaṃ viśeṣam asya darśayannāha  |  |  o  |  |  
                            
                        </l>
                    </lg>
                    <trailer></trailer>
                </div>
            </div>
        </body>
    </text>
    <facsimile>
        <!--    <graphic url="https://iiif.archive.org/iiif/add.2491/manifest.json"/> -->
        <graphic url="https://iiif.archive.org/iiif/rori6838/manifest.json"/>
    </facsimile>

</TEI>
