A

The Nepalese Version of the Suśrutasaṃhitā, Uttaratantra 27-38: Kumāratantra

Published in 2020 by The Suśruta Project (https://sushrutaproject.github.io) in The University of Alberta.

Siglum NE
JKT
APrinted edition: Ācārya 1938: Uttaratantra, 27-37
KMS Kathmandu KL 699: Uttaratantra, 31-44
HMS Kathmandu NAK 5-333, Uttaratantra, 31-44
NEThe Nepalese Version of the Suśrutasaṃhitā, Uttaratantra 27-38: Kumāratantra

Physical description

Revision history
2020-11-04 Began this file.
2023-07-24 Added 6.65
2023-10-23 Added draft chapters of all remaining adhyāyas based on K. Cleaned up the files, removing transcription codes.
2024-11-27 Split the uttaratantra files from 31-end into 31-44 and 45-66. Updated all the file and folder names accordingly.
2025-08-03 Put caesuras after each lable, for clarity when reading on screen.
2026-01-20 Restructuring of the Uttaratantra xml files. The xml files are now divided according to the internal naming of the sections, Śālākyatantra (adhyāyas 1-26), Kumāratantra (27-38), Kāyacikitsātantra (39-59), Bhūtavidyātantra (60-62), Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66).
2026-01-26 Moved vulgate 6.38 to the Kāyacikitsā


[Uttaratantra 25-35 Kumāratantra (Adhyāyas 27-37 of the vulgate)]

[Adhyāya 25, (Kumāratantra 1), Adhyāya 27 in the vulgate]

Draft based on MS K.
athāto navagrahavijñānīyam adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ
cf. 1938 ed. 6.27.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
trailer
navagrahavijñānīyamK navagrahākṛtivijñānīyam A navagrahavijñā H adhyāyaṃadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥA​K yam H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
bālagrahāṇām vijñānaṃ sādhaṇāṃ cāpy anantaraṃ |
utpattiṃ kāraṇāṃ caiva suśrutaikamanā śṛṇu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
bālagrahāṇāmbālagrahāṇāṃvālagrahāṇāmA​H vālagrahānām K sādhaṇāṃsādhanañK sādhanaṃsādhanañ A​H cāpy anantaraṃK​H cāpy anantara A utpattiṃ
utpattiṃ

utpattiñ
K​H
m |
utpattiṃ
A
kāraṇāṃK kāraṇaṃ A kāraṇaiñ H suśrutaikamanāsaśrutaikamanāem. suśrutaikamanāḥ A saśrutaikamanāsaśrutaikamanā K​H
cf. 1938 ed. 6.27.3
skandagrahas tu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca |
śakunī revatī caiva pūtanā cāndhapūtanā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cf. 1938 ed. 6.27.4
pūtanā śītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā |
navamo naigameṣaś ca yaḥ pitṛgrahasaṃjñitaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
pitṛgrahasaṃjñitaḥA pitṛgrahasaṃjñinaḥ K pitṛgrahasaṃjñitāḥ H
cf. 1938 ed. 6.27.5
dhātrīmātroś caupacārāparadvāñ
chaucabhraṣṭaṃ maṅgalācārahīnāṃ |
trastāṃ bhītāṃ tritāñs tarjitān vā
pūjā hi syur ete kumārāṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
dhātrīmātroś caupacārāparadvāñdhātrīmātroś caupacārāparadvāñK dhātrīmātroḥ prākpradiṣṭāpacārā A dhātrīmātroś copacārāparadvāñ H chaucabhraṣṭaṃ
chaucabhraṣṭaṃ
K​H
c chaucabhraṣṭān A
trastāṃ
trastāṃ

trastān
K​H

trastā
A
bhītāṃbhītāñK​H n hṛṣṭāṃ A tritāñs tarjitān vāK​H tarjitān tāḍitān vā A pūjā hi syur ete
pūjāhetor hi syur ete
em.
pūjāhetor hiṃsyur ete A pūjāhetor hi syur ete
pūjāhetor hi syur ete
K​H
kumārāṃK kumārān A​H
cf. 1938 ed. 6.27.6
aiśvaryasthāste na śakyam viśanto deaṃ draṣṭuṃ mānuṣair viśvarūpā |
āptaṃ vākyaṃ samyagīkṣyābhidhāsye liṅgānyeṣāṃ yāni deheṣu tāni |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śakyamśakyamK​H om. A viśantoK śakyā viśanto A viśakyaṃ viśanto H deaṃK dehaṃ A
vedaṃ
H
mānuṣair viśvarūpāmānuṣair viśvarūpāḥK mānuṣairviśvarūpāḥmānuṣair viśvarūpāḥ A​H samyagīkṣyābhidhāsyesamyag īkṣyābhidhās yeK​H tatsamīkṣyābhidhāsye A deheṣuK​H dehe bha A tāniK​H vanti A
cf. 1938 ed. 6.27.7
stabdhākṣaḥ kṣatavasagandhikaḥ stanadviḍ vakrāsyo hatacaraṇekapatranetraḥ |
udvignaḥ salulitacakṣuralparogī skandārtto bhavati ca gāḍhamuṣṭivardhā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
stabdhākṣaḥK​H śūnākṣaḥ A kṣatavasagandhikaḥkṣatavasagandhikaḥK​H kṣatajasagandhikaḥ A stanadviḍ vakrāsyoA​K stanadviḍ
¦syo
H
hatacaraṇekapatranetraḥK​H hatacalitaikapakṣmanetraḥ A udvignaḥ
udvignaḥ
K​H

udvigraḥ
A
salulitacakṣuralparogīK​H sululitacakṣuralparodī A gāḍhamuṣṭivardhāK gāḍhamuṣṭivarcāḥ A gāḍhamuṣṭivandhā H
cf. 1938 ed. 6.27.8
niḥsaṃjña bhavati punarlabhet ca sañjñaṃ saṃrabdhaḥ karacaraṇaiś ca nṛtyatīva |
viṇmūtrasṛjati vinadya jṛmbhamāṇaṃ phenāñś ca sṛjati ca tatsakhābhipannaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
niḥsaṃjñaK niḥsaṃjño A​H punarlabhet capunar llabhet caK​H punar bhavet sa A sañjñaṃsaṃjñaṃK​H saṃjñaḥ A viṇmūtrasṛjati
viṇmūtrasṛjati
K

viṇmūtre sṛjati
A

viṇmūtraiḥ sṛjati
H
jṛmbhamāṇaṃjṛmbhamāṇaṃK​H jṛmbhamāṇaḥ A phenāñś ca
phenāñś ca
K​H
phenaṃ ca A
sṛjati casṛjati caK​H prasṛjati A
cf. 1938 ed. 6.27.9
srastāṃgo bhayacakito vihaṃgagandhā sā srāvavraṇaparipīḍitaḥ samantāt |
sphoṭaiś ca pracitatanuḥ sadāhapākair niḥsaṃjño bhavati śiśuḥ kṣataḥ śakunyā ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vihaṃgagandhā sāvihaṅgagandhā
sā
K​H
vihaṅgagandhiḥ saṃ A
srāvavraṇaparipīḍitaḥsrāvavraṇaparipīḍitaḥK srāvivraṇaparipīḍitaḥ A srāvavraṇapariparipīḍitaḥ H sadāhapākair niḥsaṃjñosadāhapākair
niḥsaṃjño
K​H
sadāhapākair vijñeyo A
cf. 1938 ed. 6.27.10
raktāsyo haritamalobhipāṇḍudehaḥ śyāvo vā jvaramukhapākavedanārttaḥ |
mṛdrīte vyāthitatanuś ca karṇanāsāṃ revatyā bhṛśamatipīḍitaḥ kumāraḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
haritamalobhipāṇḍudehaḥK​H haritamalo 'tipāṇḍudehaḥ A jvaramukhapākavedanārttaḥK​H jvaramukhapākavedanātaḥ A mṛdrīte
mṛdrīte
K​H

revatyā vi
A
vyāthitatanuś cavyāthitatanuś caK​H yathitatanuś ca A karṇanāsāṃK​H karṇanāsaṃ A revatyā
revatyā
K​H
mṛdgāti A
bhṛśamatipīḍitaḥbhṛśam atipīḍitaḥK​H dhruvam abhipīḍitaḥ A
cf. 1938 ed. 6.27.11
srastāṅgaḥ svapiti sukhaṃ dinarātrau vinnāṃ sṛjati ca kākatulyagandhiḥ |
chardyārto hṛṣitatanūruhaḥ kumāras tṛṣṇālur bhavati ca pūtanāgṛhītaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
dinarātraudi na rātrauK divā na rātrau A​H vinnāṃvinnāṃK viḍ bhinnaṃ A
vibhinnāṃ
H
cf. 1938 ed. 6.27.12
yo dveṣṭi stanam atisārakāsahikkāc charddirvā jvarasahitābhir ardyamānaḥ |
durvarṇāḥ satatam athāpi cāmlagandhītaṃ yād upahatamandhapūtanāyāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
stanam atisārakāsahikkāc charddirvāstanam atisārakāsahikkāc
charddir vvā
K​H
stanamatisārakāsahikkācchardībhi A
jvarasahitābhir ardyamānaḥK​H r jvarasahitābhir ardyamānaḥ A durvarṇāḥ
durvarṇāḥ
K
durvarṇaḥ
durvarṇaḥ

durvvarṇṇaḥ
A​H
satatam athāpiK​H satatam adhaḥśa A cāmlagandhītaṃcāmlagandhī
taṃ
K​H
yo 'mlagandhistaṃ A
yād upahatamandhapūtanāyāḥyād upahatamandhapūtanāyāḥK brūyur bhiṣaja ihāndhapūtanārtam A vvrūyād upahatam andhapūtanāyāḥ H
cf. 1938 ed. 6.27.13
ākrandatyati cakitas tu vepamānaḥ saṃlīnaḥ svapiti ca yasya cāntra kūjāḥ |
srastāṅgo bhuśamatisāryate yaḥ syāttaṃ kuryād bhiṣagathaśītapūtanārtaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
ākrandatyatiK​H udvigro bhṛ A cakitas tuK​H śam ati A vepamānaḥK​H vepate prarudyā A saṃlīnaḥsaṃlīnaḥ
saṃlīnaḥ
K​H
t saṃlīnaḥ s A
kūjāḥK kūjaḥ A kūjā H srastāṅgo
srastāṅgo
K​H

visrāṅgo
A
bhuśamatisāryate yaḥbhṛśamatisāryate caK bhṛśam atisāryate cabhṛśamatisāryate ca A​H syāttaṃK yastaṃ A yo vai H kuryād bhiṣagathaśītapūtanārtaḥK jānīyād bhiṣag iha śītapūtanārtam A taṃ
vrūyā bhiṣag atha śītapūtanārtaḥ
H
cf. 1938 ed. 6.27.14
mlānāṅgaḥ surucirapāṇipādavakro vahvāśī kaluṣasirāvṛtodaro yaḥ |
saṃsṛṣṭaḥ śiśurathavakrumaṇḍikāyāḥ sodvego bhavati ca vastumūtragandhaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
surucirapāṇipādavakrosurucirapāṇipādavakroK​H surucir apāṇipādavaktro A vahvāśī
vahvāśī
K​H
bahvāśī A
saṃsṛṣṭaḥ
saṃsṛṣṭaḥ

saṃsṛṣṭaḥ
K​H
om. A
śiśurathavakrumaṇḍikāyāḥK om. A śiśur atha vakrumaṇḍikā yā H vastumūtragandhaḥvastumūtragandhaḥvas tu mūtragandhaḥK​H mūtratulyagandhiḥ sa jñeyaḥ śiśur iha vaktramaṇḍikārtaḥ A
cf. 1938 ed. 6.27.15
yaḥ phenām vamati vināmyate ca madhye sodvego vihasati cordhvamīkṣamānaḥ |
jvaryec ca pratatamatho vasāśragandhī sajñeyo bhavati hi naigameṣadaṣṭaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
yaḥ phenāmyaḥ phenamK yaḥ phenaṃyaḥ phenam A​H vināmyate caK​H vinamyate ca A sodvego
so¦dvego
K​H
sodvegaṃ A
vihasatiK​H vilapati A cordhvamīkṣamānaḥK​H cordhvamīkṣamāṇaḥ A jvaryec ca
jvaryec ca
K​H

jvaryeta
A
vasāśragandhīvasāśragandhīK​H vasāsagandhi A sajñeyo
sa jñeyo
K​H
r niḥsaṃjño A
naigameṣadaṣṭaḥK​H naigameṣajuṣṭaḥ A
cf. 1938 ed. 6.27.16
dhātrīstanadvidviṣṭava āviṣṭo muhyate muhuḥ |
taṃ bālaṃ na cirādvanti grahaḥ sampūrṇalakṣaṇaṃ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
dhātrīstanadvidviṣṭavaK prastabdho yaḥ stanadve A dhātrīstanadvidviṣṭavva H āviṣṭoK​H ṣī A muhuḥ | taṃmuhuḥ |
taṃ
muhuḥ |
tam
K​H
cāviśanmuhuḥ |
taṃ
A
bālaṃ navālaṃ navālan naK​H bālama A cirādvanticirādvantiK​H cirāddhanti A sampūrṇalakṣaṇaṃK​H saṃpūrṇalakṣaṇaḥ A
cf. 1938 ed. 6.27.17
viparītamataḥ sādhyaṃ cikitsedacirārditaṃ |
gṛhaṃ purāṇahaviṣābhyajya bālaṃ śucau śuciḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
gṛhaṃ
gṛhaṃ
K​H

gṛhe
A
cf. 1938 ed. 6.27.18
sarṣapā prakiret tatra tailadīpañ ca kārayet |
sadā sannihitañ cātra juhuyāddhvyavāhanaṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sarṣapāK​H sarṣapān A prakiret tatraprakiret tatraK​H prakiretteṣāṃ A tailadīpañ catailadīpaṃ caK​H tailairdīpaṃ ca A cātraK cāpi A tu H juhuyāddhvyavāhanaṃK​H juhuyāddhavyavāhanam A
cf. 1938 ed. 6.27.19
sarvaranauṣadhīn vījāgandhapuṣpair alaṅkṛtāṃ |
agnaye kṛttikābhyaś ca svāhā svāheti saṃtataṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sarvaranauṣadhīnK sarvagandhauṣadhī A sarvvavanauṣadhīn H vījāgandhapuṣpair alaṅkṛtāṃvījāgandhapuṣpair alaṅkṛtāṃK bījairgandhamālyairalaṅkṛta A vījān gandhapuṣpairalaṅkatā H agnaye
agnaye
K
m |
agnye
A
n |
agnaye
H
svāhāA​K om. H saṃtataṃsaṃtatamA​K satataṃ H
cf. 1938 ed. 6.27.20
namas skandāya devāya grahādhipataye namaḥ | śirasā tv ābhivande haṃ pratigṛṇhīṣva me baliṃ | nīrujānirvvikāraś ca śiśurvāś ca jayatām iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tv ābhivande haṃtvābhivande 'haṃA​K tvabhivandehaṃ H pratigṛṇhīṣva meK​H pratigṛhṇīṣva me A nīrujānirvvikāraś caK​H
nīrujo nirvikāraś ca
A
śiśurvāś caśiśurvvāś caK​H śiśurme A jayatām itiK jāyatāṃ drutam A jāyatām iti || ❈ H
cf. 1938 ed. 6.27.21
kumāre || 1 || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāreK iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre navagrahākṛtivijñānīyo nāma (prathamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) saptaviṃśo 'dhyāyaḥ A kumāratantre navagraha¦vijñānīyaṃ prathamo dhyāyaḥ H

[Adhyāya 26, (Kumāratantra 2), Adhyāya 28 in the vulgate]

Draft based on MS K.
athātaḥ skandagrahapratiṣedham adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
athātaḥA​K athāto H skandagrahapratiṣedham adhyāyaṃK skandhagrahapratiṣedhaṃ A skandhagrahapratiṣedhanīyam adhyāyaṃ H vyākhyāsyāmaḥA​H vyā vyākhyāsyāmaḥ K
cf. 1938 ed. 6.28.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
skandagrahopasṛṣṭānāṃ kumārāṇām praśasyate |
vātaghnadrumapatrāṇāṃ ḥ kvāthaḥ pariṣecane |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vātaghnadrumapatrāṇāṃ ḥ
vātaghnadrumapatrāṇāṃ …ḥ
K
vātaghnadrumapatrāṇāṃ
vātaghnadrumapatrāṇāṃ

vātaghnadrumapatrāṇān
A​H
kvāthaḥK niṣkvāthaḥ A niḥ kvāthaḥ H
cf. 1938 ed. 6.28.3
teṣāṃ mūleṣu siddhañ ca tailamabhyañjane hitaṃ |
aśvagandhasurāmustākotaryām api ceṣyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
aśvagandhasurāmustākotaryām api
aśvagandhasurāmustākotaryām api

aśvagandhasurāmustākotaryām api
K​H

sarvagandhasurāmaṇḍakaiḍaryāvāpa
A
ceṣyateK​H miṣyate A
cf. 1938 ed. 6.28.4
siddhaṃ sarppiś ca sakṣīraṃ pānam asyopakalpayet |
devadāruṇi rāsnā ca madhureṣv adrijeṣu ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
siddhaṃK​H devadāruṇi rāsnāyāṃ madhureṣu drumeṣu ca |
siddhaṃ
A
pānam asyopakalpayet | devadāruṇipānamasyopakalpayet |
devadāruṇi
pānamasyopakalpayet |
devadāruṇi
K​H
pānamasmai prayojayet A
rāsnā caK​H om. A madhureṣv adrijeṣuK​H om. A caK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.28.5
sarṣapā sarpanirmokaṃ vacāṃ kākādanī ghṛtaṃ |
uṣṭrājāvigavām vāpi romāṇyuddhūpanaṃ bhavet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sarṣapāK​H sarṣapāḥ A sarpanirmokaṃsarppanirmokaṃK​H sarpanirmoko A vacāṃ𑑎 vacāK vacā𑑎 vacā A​H ghṛtaṃK​H ghṛta A uṣṭrājāvigavām
uṣṭrājāvigavām
K​H
m |
uṣṭrājāvigavāṃ
A
vāpiK​H caiva A bhavetK​H śiśoḥ A
cf. 1938 ed. 6.28.6
somavallīmindravallīṃ śamīvilvāc ca vandakaṃ |
mṛgādanyāś ca mūlāni grathikānyapi dhārayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śamīvilvāc ca𑑎 śamīvilvāc caK​H śamīṃ bilvasya A vandakaṃK​H kaṇṭakān A grathikānyapigrathikā𑑎nyapiK​H grathitānyeva A
cf. 1938 ed. 6.28.7
raktāni mālyāni tathā patākaṃ raktāṃś ca gandhāṃ vividhāṃś ca bhakṣyāṃ |
ghaṇṭā ca devāya balinnivedya sakukkuṭāḥ skandahate hitāya |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
patākaṃK​H patākā A raktāṃś caraktāñś caK​H raktāś ca A gandhāṃgandhānK​H gandhā A vividhāṃś cavividhāṃś cavividhāñś caK​H vividhāś ca A bhakṣyāṃbhakṣyānK​H bhakṣyāḥ A balinnivedyavalinnivedyavalin nivedyaK​H balirnivedyaḥ A sakukkuṭāḥK​H sukukkuṭaḥ A skandahateK​H skandagrahe A
cf. 1938 ed. 6.28.8
snānas trirātran niśi catvare ca kuryāt paraṃśāliyavair nivedya |
gāyatri pūtānibhir ayobhir agnim prajvālayed āhrtibhiś ca dhīmān |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
snānas trirātransnānas trirātranK​H snānaṃ trirātraṃ A catvare caK​H catvareṣu A kuryāt paraṃśāliyavair nivedyaK kuryāt puraṃ śāliyavairnavais tu |
adbhiś ca
A
kuryāt parśāliyavainivedya H
gāyatri
gāyatri

gāyatri
K​H
gāyatrya A
pūtānibhir ayobhir agnimK bhimantritābhiḥ A pūtābhir ayobhir agnim H prajvālayed āhrtibhiś caprajvālayed āhrtibhiś caK​H prajvālanaṃ vyāhṛtibhiś ca A dhīmānK​H vahneḥ A
cf. 1938 ed. 6.28.9
rakṣām anupravakṣāmi vālānām pāpanāśanī |
ahanyahani karttavyā yā bhiṣag niratandritaiḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
rakṣām anupravakṣāmiK​H rakṣāmataḥ pravakṣyāmi A vālānāmK​H bālānāṃ A pāpanāśanīK​H pāpanāśinī A ahanyahani
ahanyahani

ahanyahani
K​H
m |
ahanyahani
A
bhiṣag niratandritaiḥK​H bhiṣagbhir atandritaiḥ A
cf. 1938 ed. 6.28.10
tapasān tejasāñ caiva vapuṣāṃ yaśasān tathā |
nidhānaṃ yovyayo devaḥ sa te skandaḥ prasīdatu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vapuṣāṃK yaśasāṃ A vapi𑑎ṣāṃ H yaśasānK​H vapuṣāṃ A nidhānaṃ
nidhānaṃ

nidhānaṃ
A​K

vidhānaṃ
H
cf. 1938 ed. 6.28.11
grahasenāpatirdevo devasenāpatirvibhuḥ |
devasenāripuharaḥ pātu tvāṃ bhagavāṃ guhaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
devasenāripuharaḥ
devasenāripuharaḥ
K​H

devasenātipuharaḥ
A
cf. 1938 ed. 6.28.12
devadevasya mahataḥ pāvakasya ca yaḥ sutaḥ |
gaṅgomākṛttikānāñ ca sa te śarma prayacchatu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sutaḥA​K sucaḥ H
cf. 1938 ed. 6.28.13
raktamālyām varadharo raktacandanabhūṣitaḥ |
raktadivyavapuḥ śrīmāṃ pātutvāṃ krauñcasūdana iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
varadharoK​H baraḥ śrīmā A raktacandanabhūṣitaḥK​H n raktacandanabhūṣitaḥ A raktadivyavapuḥ
raktadivyavapuḥ
K​H

raktadivyavapu
A
śrīmāṃśrīmānK​H rdevaḥ A krauñcasūdanaK krauñcasūdanaḥ A​H itiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.28.14
kumāre || 2 || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumārekumāreK iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre skandapratiṣedho nāmā (dvitīyo 'dhyāyaḥ, ādito+)aṣṭāviṃśo 'dhyāyaḥ A skandagrahapratiṣedhanīyaṃ dvitīyo 'dhyāya H

[Adhyāya 27, (Kumāratantra 3), Adhyāya 29 in the vulgate]

Draft based on MS K.
athātaḥ skandopasmārapratiṣedham adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
skandopasmārapratiṣedham adhyāyaṃK skandāpasmārapratiṣedhaṃ A skandāpasmārapratiṣedham adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥA​H vyā vyākhyāsyāmaḥ K
cf. 1938 ed. 6.29.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
vilvaṃ śirīṣaṃ golomī surasādirgaṇaś ca yaḥ |
pariṣeke prayoktavyaḥ skandāpasmāraśāntaye |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vilvaṃvi¦lvaṃK​H bilvaḥ A śirīṣaṃK śirīṣo A śirīṣa H surasādirgaṇaś ca yaḥK​H surasādiś ca yo gaṇaḥ A skandāpasmāraśāntayeA​K skandāpasmāraṇaśāntaye H
cf. 1938 ed. 6.29.3
vastumūtravipakvam tu tailam abhyañjane hitaṃ |
kṣīravṛkṣakaṣāye ca kākolyādau gaṇe tathā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vastumūtravipakvam tuvastumūtravipakvan tuK​H sarvagandhavipakvaṃ tu A
cf. 1938 ed. 6.29.4
vipaktavyaṃ ghṛtañ cāpi pāṇīyam payasā saha |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
pāṇīyampānīyamK pānīyaṃpānīyam A​H
cf. 1938 ed. 6.29.5ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. utsādanaṃ vacāhiṅguyuktaṃ skandagrahe hitam A
gṛdhrolūkapurīṣāṇi keśāhaste nakhaṃ ghṛtaṃ |
vṛṣabhasya ca romāṇi yojyāny uddhūpane pi ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
keśāhastekeśāhasteK keśā hastikeśāhasti A​H nakhaṃK​H nakhā A vṛṣabhasya ca
vṛṣabhasya ca
K​H

vṛkṣabhasya ca
A
cf. 1938 ed. 6.29.6
anantāṃ kukkuṭīṃ vimvīṃ markaṭīñ cāpi dhārayet |
pakvāpakvāni māṃsāni prasannā rudhiraṃ payaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vimvīṃK​H bimbīṃ A
cf. 1938 ed. 6.29.7
bhūtodano nivedyaś ca skandāpasmāraṇo vato |
catuṣpathe ca kartavyāḥ snānam asya yatātmanā
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
bhūtodanoK​H bhūtaudano A skandāpasmāraṇoK skandāpasmāriṇe ' A skandāpasmāriṇo H vatoK vaṭe A vata H catuṣpathe ca
catuṣpathe ca
A​K

catuḥpathe ca
H
kartavyāḥkarttavyaṃK kartavyaṃkarttavyaṃ A​H
cf. 1938 ed. 6.29.8
skandāpasmārasaṃjño yaḥ skandasya dayitaḥ sakhā |
viśākhasaṃjñaḥ saśiṣāḥ śivos tu vitānena iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
viśākhasaṃjñaḥ
viśākhasaṃjñaḥ
K​H

viśākhasaṃjña
A
saśiṣāḥK ś ca śiśoḥ A saśiṇāḥ H vitānenaK​H vikṛtānanaḥ A itiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.29.9
kumāre || 3 || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāreK iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre skandāpasmārapratiṣedho nāma (tṛtīyo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) ekonatriṃśo 'dhyāyaḥ A skandāpasmārapratiṣedhas tṛtīyaḥ H

[Adhyāya 28, (Kumāratantra 4), Adhyāya 30 in the vulgate]

Draft based on MS K.
athātaḥ śakunīpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śakunīpratiṣedhaṃem. śakunīpratīṣedhaṃ A śakunīpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K śakunipratiṣedham adhyāyaṃ H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.30.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
śakuny ābhiparītasya kāryaṃ vaidhyena dhīmatā |
vetasāmrakapitthānāṃ niḥkvāthaḥ pariṣecane |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śakuny ābhiparītasyaśakuny abhiparītasyaK śakunyabhiparītasyaśakuny abhiparītasya A​H kāryaṃK​H kāryo A vaidhyenaK vaidyena A vaidhena H dhīmatāK​H jānatā A niḥkvāthaḥK​H niṣkvāthaḥ A
cf. 1938 ed. 6.30.3
kaṣāyamadhurais tailaiḥ kāryañjābhyañjanaṃ śiśāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kaṣāyamadhurais tailaiḥK​H kaṣāyamadhurais tailaṃ A kāryañjābhyañjanaṃK​H kāryamabhyañjane A śiśāḥK​H śiśoḥ A
cf. 1938 ed. 6.30.4ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. madhukośīrahrīberasārivotpalapadmakaiḥ A
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. rodhrapriyaṅgumañjiṣṭhāgairikaiḥ pradihec chiśum A
vraṇeṣūktāni cūrpathyāni vidhadhīta ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cūrpathyānicūr…pathyāniK cūrṇāni pathyānicūrṇṇāni pathyāni A​H vidhadhītaK​H vividhāni A
cf. 1938 ed. 6.30.5cd
skandagrahadhūpanāni pathyānīha bhavanti ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
skandagrahadhūpanāniK​H skandagrahe dhūpanāni A pathyānīhaK​H tān īhā A bhavanti caK​H pi prayojayet A
cf. 1938 ed. 6.30.6ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. śatāvarīmṛgair vārunāgadantīnidigdhikāḥ A
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. lakṣmaṇāṃ sahadevāṃ ca bṛhatīṃ cāpi dhārayet A
skandāpasmāraṇamanaṃ ghṛtañ cāpīha pūjitaṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cf. 1938 ed. 6.30.9ab
tilataṇḍulakaṃ malyāṃ haritālam manaḥśīlā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
malyāṃK mālyaṃ A​H manaḥśīlāK​H manaḥśilā A
cf. 1938 ed. 6.30.7cd
balir eṣa karañjais tu nivedyo niyatātmanā |
niḥkuṭo ca prayoktavyam snānam asya yathāvidhiṃ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
karañjais tuK karañjeṣu A karañje tu H niḥkuṭo ca
niḥkuṭo ca
K

niṣkuṭe ca
A

niṣkuṭe
H
yathāvidhiṃK​H yathāvidhi A
cf. 1938 ed. 6.30.8
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. skandāpasmāraśamanaṃ ghṛtaṃ cāpīha pūjitam |
kuryāc ca vividhāṃ pūjāṃ śakunyāḥ kusumaiḥ śubhaiḥ
A
antarikṣacarā devī sarvālaṅkārabhūṣitā |
ayomukhī tīkṣṇamukhī devatā te prasīdatu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
antarikṣacarāK​H antarīkṣacarā A tīkṣṇamukhīK tīkṣṇatuṇḍā śakunī A tīkṣṇaśakunī H devatā teK​H te A
cf. 1938 ed. 6.30.10
durdarśanā mahākāyā piṅgākṣī bhairavasvanā |
lambodarīśaṅkukarṇī śakunī te prasīdatām iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
bhairavasvanāK​H bhairavasvarā A lambodarīśaṅkukarṇī
lambodarī śaṅkukarṇī

laṃvodarīśaṅkukarṇī
A​K

laṃvodarīśaṅkukarṇā
H
prasīdatām itiK​H prasīdatu A
cf. 1938 ed. 6.30.11
kumāra || 3 || ❈ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāra || 3 || ❈kumāra || 3 || ❈K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre śakunīpratiṣedho nāma (caturtho 'dhyāyaḥ, āditaḥ) triṃśo 'dhyāyaḥ A śakunīpratiṣedhaś caturthaḥ H

[Adhyāya 29, (Kumāratantra 5), Adhyāya 31 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athāto revatīpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vyākhyāsyāmaḥA om. K​H
cf. 1938 ed. 6.31.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
aśvagandhājaśṛṅgī ca śārivātha purnarnnavā |
sahavidārī ca tathā kaṣāyaḥ pariṣecane |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
aśvagandhājaśṛṅgī caaśvagandhā ja śṛṅgī caK​H aśvagandhā ca śṛṅgī ca A śārivāthaK​H sārivā sa A purnarnnavā purnarnnavā K​H punarnavā A sahavidārī ca
sahavidārī ca
K​H

sahe tathā vidārī ca
A
tathāK​H om. A kaṣāyaḥK​H kaṣāyāḥ A pariṣecaneK​H secane hitāḥ A
cf. 1938 ed. 6.31.3
tailam abhyaṅgane kāyaṃ kuṣṭhe sarjarase tathā |
palaṃ kaṣāyainalade tathā girikadaṃbake |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tailam abhyaṅganetailam abhyaṅganeK​H tailamabhyañjane A kāyaṃK​H kāryaṃ A tathāK​H pi ca A kaṣāyainaladeK​H kaṣāyāṃ nalade A
cf. 1938 ed. 6.31.4
vaṭāś ca karṇṇakakubhadhātakītindūkeṣu ca |
kākolyādau gaṇecāpi pāṇīyaṃ sarpir iṣyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vaṭāś caK​H dhavāśva A karṇṇakakubhadhātakītindūkeṣu cakarṇṇakakubhadhātakītindūkeṣu caK​H karṇakakubhadhātakītindukīṣu ca A kākolyādau
kākolyādau
K​H

kākolyādi
A
gaṇecāpiK​H gaṇe caiva A pāṇīyaṃK​H pānīyaṃ A
cf. 1938 ed. 6.31.5
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. kulatthāḥ śaṅkhacūrṇaṃ ca pradehaḥ sārvagandhikaḥ A
gṛdhrolūkapurīṣāṇi tathā yavaphalāghṛtaṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tathāK​H yavā A yavaphalāghṛtaṃyavaphalāghṛtaṃK​H yavaphalo ghṛtam A
cf. 1938 ed. 6.31.6cd
saṃdhyayor ubhayoḥ kāryam etad uddhūpanaṃ śiśā |
varuṇāriṣṭakamayaṃ rumakaṃ saindhavaṃ tathā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śiśāK​H śiśoḥ A rumakaṃK​H rucakaṃ A saindhavaṃK​H saindukaṃ A
cf. 1938 ed. 6.31.7
dhārayed yāpi satataṃ vacā putrakajīvake |
śuklāḥ sumanaso lājapayaḥ śālyodanaṃ tathā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
dhārayed yāpidhāraye dyāpiK​H satataṃ dhārayec cāpi A satataṃK​H kṛtaṃ A vacāK​H vā A putrakajīvakeK​H pautrajīvikam A lājapayaḥK​H lājāḥ payaḥ A
cf. 1938 ed. 6.31.8
valin nivedya gotīrthe revatyaiprayatātmanā |
saṃgame ca bhiṣak snānaṃ kuryād dhātrīkumārayoḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
valinK​H bali A nivedyaK​H r nivedyo A
cf. 1938 ed. 6.31.9
nānāvastradharādevī citramālyānulepanā |
calatkuṇḍalinī śyāmā revatīte prasīdatu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cf. 1938 ed. 6.31.10
yām upāsannisatataṃ devyo vividhabhūṣaṇāḥ |
lamvākarālāvinatā tathaiva vahuputrikā |
raivatī śuṣkanāsā ca sā ca devī prasīdatām iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
yām upāsannisatataṃK​H upāsate yāṃ satataṃ A lamvākarālāvinatā
lamvākarālāvinatā
K​H

lambā karālā vinatā
A
vahuputrikāK​H bahuputrikā A raivatī
raivatī
K​H

revatī
A
śuṣkanāsā ca sā caK​H śuṣkanāmā yā sā te A prasīdatām itiK​H prasīdatu A
cf. 1938 ed. 6.31.11
kumāra || 3 || ❈ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus

[Adhyāya 30, (Kumāratantra 6), Adhyāya 32 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athātaḥ pūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
pūtanāpratiṣedhaṃem. pūtanāratiṣedhaṃ A pūtanāpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K putanāpratiṣedham adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.32.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
kapotavaṃkāharalaḥ varuṇaḥ pāribhadrakaḥ |
āsphotā caiva yojyāḥ syur bālasya pariṣecane |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kapotavaṃkāharalaḥkapotavaṃkāharalaḥK kapotavaṅkāraluko A kapotavaṃk ca aralur ca H syur bālasyasyur vālasyasyur vvālasyaK​H syur bālānāṃ A
cf. 1938 ed. 6.32.3
vacā vayaḥ sthā golomī haritālaṃ manaḥ śilā |
kuṣṭhaṃ sarjarasaṃ caiva tailārthe vargam iṣyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sarjarasaṃsarjjarasaK sarjarasasarjjarasa A​H caivaK ś caiva A​H vargam iṣyateK​H varga iṣyate A
cf. 1938 ed. 6.32.4
hitaṃ ghṛtan tukākṣīryāḥ siddhaṃ madhurakeṣu ca |
kuṣthatālīsakhadirāḥ rṣapajñane tathā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tukākṣīryāḥK​H tugākṣīryāṃ A kuṣthatālīsakhadirāḥ
kuṣthatālīsakhadirāḥ
K​H

kuṣṭhatālīśakhadira
A
rṣapajñanerṣapajñaneK candanasyandane A sarṣapaiṣṭajane H
cf. 1938 ed. 6.32.5
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. devadāruvacāhiṅgukuṣṭhaṃ girikadambarakaḥ |
elā hareṇavaś cāpi yojyā uddhūpane sadā
A
śaṇanākulakumbhīkā majjāno vadarasya ca |
karkaṭāsthi ghṛtañ cāpi dhūpanaṃ saha sarṣapaiḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śaṇanākulakumbhīkāK gandhanākulikumbhīke A śananākulakumbhīkā H vadarasya caK​H badarasya ca A sahaK​H om. A sarṣapaiḥsarṣapaiḥK​H sarṣapaiḥ saha A
cf. 1938 ed. 6.32.7
kākādanīñ citraphalāṃ vimvīṃ guñjāñ ca dhārayet |
matsyodanañ ca kurvīta kṛśaram palalaṃ tathā |
śarāvasampuṭakṛtam valiṃ śūnyagṛhe haret |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vimvīṃK​H bimbīṃ A dhārayet | matsyodanañ cadhārayet |
matsyodanañ ca
K​H
dhārayet |
matsyaudanaṃ ca
A
kṛśaramK​H kṛśarāṃ A śarāvasampuṭakṛtam
śarāvasampuṭakṛtam
K​H

śarāvasaṃpuṭe kṛtvā
A
valiṃK​H baliṃ A śūnyagṛheA​K śūnyagṛhaṃ H
cf. 1938 ed. 6.32.8
utsṛṣṭān nābhiṣekaś ca śiśoḥ snapanam iṣyate ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
utsṛṣṭānK​H ucchiṣṭe A nābhiṣekaś caK​H nābhiṣekeṇa A snapanam iṣyatesnapanamiṣyateA​K snāpanam iṣyate H
cf. 1938 ed. 6.32.9ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. pūjyā ca pūtanā devī balibhiḥ sopahārakaiḥ A
malināmvarasamvītā malinārūkṣamūrdhajā |
śūnyāgāśrayādevī dārakaṃ pātu pūtanā iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
malināmvarasamvītāK​H malināmbarasaṃvītā A śūnyāgāśrayādevī
śūnyāgāśrayādevī
K

śūnyāgārāśritā devī
A

śūnyāgāraśrayādevī
H
pātuA​K pāta H itiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.32.10
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. durdarśanā sudurgandhā karālā meghakālikā |
bhinnagārāśrayā devī dārakaṃ pātu pūtanā
A
kumāra || 3 || ❈ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāra || 3 || ❈kumāra || 3 || ❈K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre (ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ, āditaḥ) dvātriṃśo 'dhyāyaḥ A pūtanāpratiṣedhaḥ ṣaṣṭhaḥ H

[Adhyāya 31, (Kumāratantra 7), Adhyāya 33 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athātāndhapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
athātāndhapūtanāpratiṣedhaṃem. athāto 'ndhapūtanāprasiṣedhaṃ A athātāndhapūtanāpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K athā¦to 'ndhapūtanāpratiṣedham adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.33.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
tiktakadrumāṇāṃ patraiś ca kvāthaḥ kāryo vasecane |
surā sauvīrakañ kuṣṭhaṃ haritālam manaḥ śilā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tiktakadrumāṇāṃK​H tiktakadruma A patraiś caK​H patrāṇāṃ A kvāthaḥK​H kāryaḥ A kāryokāryo 'K​H kvātho ' A
cf. 1938 ed. 6.33.3
tathā sarjarasaṃ cāpi tailārtham apasaṃharet ||
pippalīpippalīmūlaṃ vargam madhurakam madhuḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sarjarasaṃsarjjarasaK sarjarasasarjjarasa A​H cāpiK ś caiva A ś cā pi H tailārtham apasaṃharet || pippalīpippalīmūlaṃtailārtham apasaṃharet ||
pippalīpippalīmūlaṃ
K​H
tailārtham upadiśyate |
pippalyaḥ pippalīmūlaṃ
A
vargamK​H vargo A madhurakammadhurakamK​H madhurako A madhuḥK​H madhu A
cf. 1938 ed. 6.33.4
sālaparṇī vṛhatyau ca ghṛtārtham api vuddhimāṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sālaparṇīsālaparṇīK​H śālapārṇī A vṛhatyau caK​H bṛhatyau ca A ghṛtārtham apiK​H ghṛtārtham upa A vuddhimāṃK diśyate A vuddhimān H
cf. 1938 ed. 6.33.5ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. sarvagandhaiḥ pradehaś ca gātreṣv akṣṇoś ca śītalaiḥ A
purīśaṃ kaukkuṭaṃ keśāḥ ścarmma sarvppatvageṣu ca |
jīrṇṇāñ ca bhikṣusaṃghāṭīṃ dhūpanāyopakalpayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
purīśaṃK​H purīṣaṃ A keśāḥK​H keśāṃ A sarvppatvageṣu casarvppatvageṣu ca K​H sarpatvacaṃ tathā A dhūpanāyopakalpayetK​H dhūmanāyopakalpayet A
cf. 1938 ed. 6.33.6
kukkuṭīṃ markaṭīvimvīm anantāś cāpi dhārayet ||
māṃsamāmaṃ tathā pakvaśoṇitañ ca catuḥ pathe|
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
markaṭīvimvīm anantāś cāpimarkaṭīvimvīm anantāś cāpiK markaṭīṃ śimbīmanantāṃ cāpi A markkaṭīvimvīm anantā cāpi H dhārayet || māṃsamāmaṃdhārayet |
māṃsamāmaṃ
dhārayet ||
māṃsamāmaṃ
A​K
dhārayet ||
mānsamāsan
H
pakvaśoṇitañ capakvaṃ śoṇitañ caK pakvaṃ śoṇitaṃ capakvaṃ śoṇitañ ca A​H catuḥK catu A​H patheK ṣpathe A​H
cf. 1938 ed. 6.33.7
nivedyam antañ ca gṛhe śiśoḥ snapanam iṣyate ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
nivedyam antañ caK​H nivedyam antaś ca A śiśoḥK​H śiśo A snapanam iṣyateK​H rakṣānimittataḥ |
śiśoś ca snapanaṃ kuryāt sarvagandhodakaiḥ śubhaiḥ
A
cf. 1938 ed. 6.33.8
karālapiṃgalā muṇḍā kaṣāyam varadhāriṇī |
devī bālam imaṃ prītā rakṣatām andhapūtanā iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
karālapiṃgalākarālapiṅgalāK​H karālā piṅgalā A kaṣāyamK kaṣāyām A ṣāyam H varadhāriṇīvaradhāriṇīK​H baravāsinī A rakṣatām andhapūtanāK​H saṃrakṣatv andhapūtanā A itiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.33.9
kumāra || 7 || ❈ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāra || 7 || ❈kumāra || || ❈K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre 'ndhapūtanāpratiṣedho nāma (saptamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) trayastriṃśo 'dhyāyaḥ A andhapūtanāpratiṣedhaḥ saptamodhyāyaḥ H

[Adhyāya 32, (Kumāratantra 8), Adhyāya 34 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athātaḥ śītapūtanāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
śītapūtanāpratiṣedhaṃA śītapūtanāpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K śītapūtanāpratiṣedhanīyam adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.34.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
viṃvīkāpitthaṃ sūrasaṃ tathā vilvapracīvalau |
nandībhallātakañ cāpi pariṣeke vacārayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
viṃvīkāpitthaṃK kapitthaṃ A viṃvīṃ kapittha H sūrasaṃsūrasanK​H suvahāṃ bimbīṃ A vilvapracīvalauK​H bilvaṃ pracībalam A nandībhallātakañ
nandībhallātakañ

naṃdībhallātakaṃ
K​H

nandīṃ bhallātakaṃ
A
vacārayetvacārayetK​H prayojayet A
cf. 1938 ed. 6.34.3
vastamūtraṃ gavaṃ mūtramūstañ cāmaradārū ca |
kuṣṭhañ ca sarvagandhañ ca tailārtham avacārayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vastamūtraṃK​H bastamūtraṃ A gavaṃK gavāṃ A​H mūtramūstañK mūtraṃ mustaṃ A mūtramūsta H cāmaradārū caK ca suradāru ca A cāmavadārū ca H sarvagandhañ casarvvagandhañ caK​H sarvagandhāṃś ca A
cf. 1938 ed. 6.34.4
rohiṇīsarjakhadirapalāśakakubhatvacaḥ |
niḥkvāthya tasminniḥ kvāthe sakṣīraṃ vipaceddhṛtaṃ|
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
niḥkvāthya
niḥkvāthya

niḥkvāthya
K​H

niṣkvāthya
A
tasminniḥK tasminni A​H kvātheK​H ṣkvāthe A vipaceddhṛtaṃvipaceddhṛtaṃK​H vipacedghṛtam A
cf. 1938 ed. 6.34.5
gṛdhrolūkapurīṣāṇi vastagandhāṃ sahāṃ vacāṃ |
nivasya patrāṇi tathā dhūpanārthaṃ prayojayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vastagandhāṃK​H bastagandhā A sahāṃsahāmK​H mahe A vacāṃK​H stvacaḥ A nivasya
nivasya
K​H

nimba
A
tathāK​H madhukaṃ A dhūpanārthaṃA​K pūpanārtham H
cf. 1938 ed. 6.34.6
dhārayed api guñjāñ ca lamvāṃ kākādanīn tathā |
nadhyāṃ mudgadanaiś cāpi tarpayec chītapūtanāṃ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
guñjāñ caK​H lambāṃ ca A lamvāṃK​H guñjāṃ A nadhyāṃ
nadhyāṃ
K

nadyāṃ
A

nadhyā
H
mudgadanaiś cāpimudgadanaiś cāpiK mudgakṛtaiś cānnai A maṅgodanaiś cāpi H tarpayec chītapūtanāṃtarppayec chītapūtanāṃK​H s tarpayec chītapūtanām A
cf. 1938 ed. 6.34.7
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. devyai deyaś copahāro vāruṇī rudhiraṃ tathā A
jalāyaśānte bālasya spanaṃñ copadiśyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
jalāyaśānteK​H jalāśayānte A spanaṃñK snapanaṃ A spanañ H
cf. 1938 ed. 6.34.8cd
mugdodanāśinī devī surāśoṇitapāyinī |
jalāśayaratādevī pātu tvāṃ śītapūtanā iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
mugdodanāśinīK mudgaudanāśanā A mugdaudanāśinī H jalāśayaratādevī
jalāśayaratādevī
K​H

jalāśayālayā devī
A
itiitiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.34.9
kumāra || || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumārakumāra || K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre śītapūtanāpratiṣedho nāma (aṣṭamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) catustriṃśo 'dhyāyaḥ A śītapūtanāpratiṣedho 'ṣṭamaḥ H

[Adhyāya 33, (Kumāratantra 9), Adhyāya 35 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athāto muṇḍikāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
muṇḍikāpratiṣedhaṃem. mukhamaṇḍikāpratiṣedhaṃ A muṇḍikāpratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K mukhamaṇḍikāpratiṣedhanīyam adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.35.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
kapitthavilvau tarkārīvaṃśagandharvahastaka |
kuverākṣī ca yojyāni bālasya pariṣecane |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kapitthavilvaukapitthavilvauK kapitthabilva A kapitthavilva H tarkārīvaṃśagandharvahastakaK tarkārīvāṃśīgandharvahastakāḥ A tarkkārīvaṃśagandharvvahastakaḥ H kuverākṣī ca
kuverākṣī ca
K​H

kuberākṣī ca
A
yojyāniK​H yojyāḥ syu A bālasyavālasyaK​H r bālānāṃ A
cf. 1938 ed. 6.35.3
svarasair bhṛṅgavṛkṣāṇāṃ tathaiva hayagandhayā | tailaṃ vasāṃ ca saṃyojya paced abhyañjanaṃ śiśāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tathaivaK​H tathāja A hayagandhayāK​H harigandhayoḥ A paced abhyañjanaṃK​H pacedabhyañjane A śiśāḥK​H śiśoḥ A
cf. 1938 ed. 6.35.4
madhūlikā payasyā ca tugākṣīdyo gaṇau na ca |
madhuraiḥ pañcamūlyāś ca kanīyasyā ghṛtam pacet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
payasyā caK​H yāṃ payasi A tugākṣīdyoK tugākṣīryāṃ A tukākṣīdyo H gaṇau na caK gaṇe tathā A gaṇe na ca H madhuraiḥ
madhuraiḥ
K​H

madhure
A
pañcamūlyāś capañcamūlyāś caK​H pañcamūle ca A kanīyasyāK​H kanīyasi A
cf. 1938 ed. 6.35.5
yavāḥ sarjarasaḥ kuṣṭhaṃ sarpiścoddhūpanahitaṃ |
dhārayed api jihvāś ca cāṣavaiḍālasatyajāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
yavāḥK​H vacā A sarpiścoddhūpanahitaṃsarppiścoddhūpanaṃ hitaṃK sarpiś coddhūpanaṃ hitamsarppiścoddhūpanaṃ hitaṃ A​H cāṣavaiḍālasatyajāḥK​H cāṣacīrallisarpajāḥ A
cf. 1938 ed. 6.35.6
varṇakaṃ cūrṇakaṃ mālyamañjanām pārataṃ tathā |
manaḥ śilāṃ copaharet goṣṭhamadhye valiṃ śuciḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
mālyamañjanāmmālya¦m añjanamK mālyam añjanaṃmālya¦m añjanam A​H pārataṃpāratanK​H pāradaṃ A copaharet goṣṭhamadhyecopaharet goṣṭhamadhyeK​H copaharedgoṣṭhamadhye A valiṃK​H baliṃ A śuciḥK​H tathā A
cf. 1938 ed. 6.35.7
mantrapūtābhir adbhiś ca tatraiva snapanam bhavet ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
mantrapūtābhir adbhiś caK​H pāyasaṃ sapuroḍāśaṃ balyartham upasaṃharet |
mantrapūtābhir adbhiś ca
A
snapanamsnapanaṃA​K snāpanam H bhavetK​H hitam A
cf. 1938 ed. 6.35.8cd
alaṃkṛtā rūpavatī subhagā kāmarūpiṇī |
goṣṭhamadhyālayā devī pātu tvāṃ mukhamaṇḍikā iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
alaṃkṛtāalaṅkṛtāA​K alaṅkatā H goṣṭhamadhyālayā
goṣṭhamadhyālayā

goṣṭhamadhyālayā
K​H

goṣṭhamadhyālaya
A
devīK​H ratā A itiK​H om. A
cf. 1938 ed. 6.35.9
kumāra || || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumārakumāra || K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre mukhamaṇḍikāpratiṣedho nāma (navamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ A mukhamaṇḍikāpratiṣedhanīyaṃ navamaḥ H

[Adhyāya 34, (Kumāratantra 10), Adhyāya 36 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athāto naigameṣapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
naigameṣapratiṣedhaṃA naigameṣapratiṣedhaṃ vyā vyākhyāsyāmaḥ K naigameṣapratiṣedhanīyam adhyāyam H vyākhyāsyāmaḥvyākhyāsyāmaḥA​H om. K
cf. 1938 ed. 6.36.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
vilvāgnimanthapūtīkāḥ kāśmaryāḥ pariṣecane |
savījañ cāpi dhānyāmlam pariṣekapraśasyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vilvāgnimanthapūtīkāḥvilvāgnimanthapūtīkāḥK​H bilvāgnimanthapūtīkāḥ A kāśmaryāḥK kāryāḥ syuḥ A kāśmaryā H savījañ
savījañ
K

surā sabījaṃ
A

savītañ
H
cāpicāpiK​H om. A pariṣekapraśasyateK​H pariṣeke ca śasyate A
cf. 1938 ed. 6.36.3
priyaṅgu saralānantā śatapuṣpākuṭannaṭaiḥ ||
pacet tailaṃ surātakradadhimastvāmlakāñjikaiḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
surātakradadhimastvāmlakāñjikaiḥK sagomūtrairdadhimastvamlakāñjikaiḥ A surātakradadhimastvamlakāñjikaiḥ H
cf. 1938 ed. 6.36.4
pañcamūladvayakvāthaiḥ kṣīre madhurakeṣu ca |
paced ghṛtañ ca matimāṃ kharjūryā mastakena ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
pañcamūladvayakvāthaiḥK​H pañcamūladvayakvāthe A matimāṃmatimānK​H medhāvī A kharjūryākharjjūryāK​H kharjūrī A mastakenaK​H mastake 'pi A caK​H vā A
cf. 1938 ed. 6.36.5
vacā vayasthā ¦ ¦ ¦ ¦ sahitāṃ jaṭilāṃ cāpi dhārayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vacāK​H vacāṃ A vayasthā ¦ ¦ ¦ ¦vayasthā ¦ ¦ ¦ ¦K vayaḥsthāṃ A vayaḥ sthā H sahitāṃK golomīṃ A om. H
cf. 1938 ed. 6.36.6ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. utsādanaṃ hitaṃ cātra skandāpasmāranāśanam A
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. siddhārthakavacāhiṅgukuṣṭhaṃ caivākṣataiḥ saha |
bhallātakājamodāś ca hitamuddhūpanaṃ śiśoḥ
A
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. markaṭolūkagṛdhrāṇāṃ purīṣāṇi navagrahe |
dhūpaḥ supte jane kāryo bālasya hitamicchatā
A
tilataṇḍulakaṃ mālyaṃ bhakṣāṃś ca vividhāni ca | kumārapitṛmeṣāya vṛkṣamūle nivedayet |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tilataṇḍulakaṃA​K tilataṇḍulakai H mālyaṃA​K s tulyaṃ H bhakṣāṃś caK​H bhakṣyāṃś ca A vividhāni cavividhāni caK​H vividhānapi A
cf. 1938 ed. 6.36.9
adhastān kṣīravṛkṣasya snapanañ copadiśyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
adhastānK​H adhastā A kṣīravṛkṣasyaK​H d vaṭavṛkṣasya A snapanañsnapanaṃA​K snāpanañ H
cf. 1938 ed. 6.36.10ab
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. baliṃ nyagrodhavṛkṣeṣu tithau ṣaṣṭhyāṃ nivedayet A
ajānanañ calākṣibhrū kāmarūpī mahāyaśāḥ |
bālaṃ bālapitā devo naigameṣo bhirakṣatām iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
ajānanañajānanaṃK​H ajānana A calākṣibhrūcalākṣi¦bhrūK​H ś calākṣibhrūḥ A bhirakṣatām itiK​H bhir akṣatu A
cf. 1938 ed. 6.36.11
kumāra || || ❈ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāra || || ❈kumāra || || ❈K iti suśrutasaṃhitāyām uttaratantrāntargate kumāratantre naigameṣapratiṣedho nāma (daśamo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) ṣaṭtriṃśo 'dhyāyaḥ A naigameṣapratiṣedhanīyaṃ daśamodhyāya H

[Adhyāya 35, (Kumāratantra 11), Adhyāya 37 in the vulgate: draft edition based on MS K]

athāto grahotpattiṃ vyākhyāsyāmaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
grahotpattiṃK grahotpatti A grahotpatnā H vyākhyāsyāmaḥK m adhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ A mādhyāyam vyākhyāsyāmaḥ H
cf. 1938 ed. 6.37.1
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
em. yathovāca bhagavān dhanvantariḥ A
atha khalu vatsa suśruta ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
navaskandādayaḥ proktā bālānāṃ ya ime grahāḥ |
śrīmanto divyavapuṣo nārīpuruṣavigrahāṃ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
nārīpuruṣavigrahāṃK nārīpuruṣavigrahāḥ A​H
cf. 1938 ed. 6.37.3
ete guhasya ra kṛttikomāgniśūlibhiḥ | sṛṣṭāḥ śaravanasthāsya rakṣitasatmatejasā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kṛttikomāgniśūlibhiḥK kṣārthaṃ kṛttikomāgniśūlibhiḥ A​H śaravanasthāsyaśaravanasthā¦syaK​H śaravaṇasthasya A rakṣitasatmatejasāK​H rakṣitasyātmatejasā A
cf. 1938 ed. 6.37.4
strīvigrahāgrahā ye tu nānārūpā mayeritāḥ |
devīnāṃ kṛttikānān te bhāgā rājasatāmatāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
devīnāṃ
devīnāṃ
K​H

gaṅgomā
A
rājasatāmatāḥK rājasatāmasāḥ A rājasatāmasā H
cf. 1938 ed. 6.37.5
naigameṣas tu pārvatyāḥ sṛṣṭo meṣānano grahaḥ |
kumāradhāro devasya guhasyātmodbhavasya vai |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
pārvatyāḥpārvvatyāK pārvatyāpārvvatyā A​H kumāradhāro
kumāradhāro

kumāradhāro
K​H

kumāradhārī
A
guhasyātmodbhavasyaguhasyātmodbhavasyaguhasyātmod bhavasyaK​H guhasyātmasamaḥ sa A vaiK khā A ca H
cf. 1938 ed. 6.37.6
skandāpasmāraṃ sañjayaḥ so 'gnināgnisamadyutiḥ |
saivaskandasakho nāmnā viśākha iti cocyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
skandāpasmāraṃK skandāpasmāra A skandāpasmāraḥ H sañjayaḥsañja yaḥK​H saṃjño yaḥ A saivaskandasakho
saivaskandasakho
K​H

sa ca skandasakhā
A
nāmnāK​H nāma A
cf. 1938 ed. 6.37.7
skandaḥ sṛṣṭo bhagavatā devena tripurāriṇā |
bibharti cāparaṃ saṃjñaṃ kumāra iti saṃgrahaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cāparaṃK​H cāparāṃ A saṃjñaṃK​H saṃjñāṃ A saṃgrahaḥK sa grahaḥ A​H
cf. 1938 ed. 6.37.8
bālalīlādharo yo 'yaṃ devo rudrāgnisambhavaḥ |
mithyā bāleṣu bhavavāṃ na khalv eṣu pravarttate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
devoA​K devaṃ H rudrāgnisambhavaḥK​H rudrāgnisṃbhavaḥ A bāleṣuvāleṣuK​H cāreṣu A bhavavāṃ nabhavavān naK​H bhagavān sva A khalv eṣukhalveṣuK​H yaṃ naiṣa A
cf. 1938 ed. 6.37.9
kumāraskandasāmānyād atra kecid apaṇḍitāḥ |
gṛṇhātīty aparijñānād bruvate dehacintakāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
kumāraskandasāmānyād atrakumāraskandasāmānyād atraK​H kumāraḥ skandasāmānyādatra A kecid apaṇḍitāḥkecidapaṇḍitāḥA kecid paṇḍitāḥ K​H gṛṇhātīty aparijñānād bruvate
gṛṇhātītya parijñānād vruvate

gṛṇhātītya parijñānād vruvate
K​H

gṛhṇātītyalpavijñānā bruvate
A
cf. 1938 ed. 6.37.10
tato bhagavati skande devasenāpatau kṛte |
upatasthur grahās dyute dīptaśaktidharaṃ guhaṃ ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
devasenāpatauK​H surasenāpatau A upatasthur grahās dyute
upatasthur grahāsdyute
K​H

upatasthurgrahāḥ sarve
A
cf. 1938 ed. 6.37.11
ūcuḥ prāñjalaś caivanaṃ vṛttin no vidhdhātsv iti |
teṣām arthe tataḥ skandaḥ śivaṃ devam acodayat |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
prāñjalaś caivanaṃK​H prāñjalayaś cainaṃ A vṛttin noK vṛttiṃ naḥ A vṛttin na H vidhdhātsv itiem. saṃvidhatsva vai A vidhdhaatsviti K vidadhatsviti H
cf. 1938 ed. 6.37.12
tato grahāṃ tān uvāca bhagavāṃ bhaganetrahā |
tairyagyonim mānuṣañ ca devañ ca tritayaṃ jagat |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
grahāṃgrahāṃA​K grahā H tān uvācas tān uvācaK stānuvācas tān uvāca A​H bhaganetrahāK​H bhaganetrahṛ A tairyagyonim
tairyagyonim
K​H
t |
tiryagyoniṃ
A
mānuṣañ camānuṣañ ca ¦K​H mānuṣaṃ A devañ caK​H ca A tritayaṃA​K tṛtauañ H
cf. 1938 ed. 6.37.13
parasparopakāreṇa varttate dhāryate tathā |
devamanuṣyāṃ prīṇanti tairyagyonin tathaiva ca |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
tathāK​H pi ca A devamanuṣyāṃ
devamanuṣyāṃ
K

devā manuṣyān
A​H
tairyagyoninK​H tairyagyonīṃ A tathaivaK​H s tathaiva A
cf. 1938 ed. 6.37.14
yathākālaṃ pravarttanta uṣṇaṃ varṣahimādribhiḥ |
ijyābalinamaskārair japya homais tathaiva caḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
yathākālaṃK​H vartamānairyathākālaṃ A pravarttantaK​H śīta A uṣṇaṃK​H om. A varṣahimādribhiḥK​H varṣoṣṇamārutaiḥ A ijyābalinamaskārair japya
ijyāvalinamaskārair japya
K

ijyāñjalinamaskārajapa
A

ijyāvalinama¦skārair jappa
H
homais tathaivahomais tathaivahomais tathaivaK​H homavratādi A caḥK bhiḥ A ca H
cf. 1938 ed. 6.37.15
samyak prayuktaiś ca naraiḥ prīṇayaṃty atu devatāḥ |
bhāgadheyā vibhaktāś ca śeṣaṃ kiñcin na vidyate |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
samyak prayuktaiś caK​H narāḥ samyak prayuktaiś ca A naraiḥK​H om. A prīṇayaṃty atuK prīṇanti tridi A prīṇayantya ta H devatāḥK veśvarān A devatāṃ H bhāgadheyā
bhāgadheyā
K​H

bhāgadheyaṃ
A
vibhaktāś caK​H vibhaktaṃ ca A
cf. 1938 ed. 6.37.16
tad yuṣmākaṃ śubhā vṛttiḥ pūjāsv eva bhaviṣyati |
kuleṣu yeṣu nejyaṃte devatāpitaras tathā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vṛttiḥK​H vṛtti A pūjāsv evaK​H rbāleṣv eva A devatāpitaras tathāK​H devāḥ pitara eva ca A
cf. 1938 ed. 6.37.17
vrāhmaṇāḥ sādhavo vāpi guravo 'tithayas tathā
nivṛtta śaucācāreṣu tathā klaśopajīviṣu |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
vrāhmaṇāḥK​H brāhmaṇāḥ A sādhavoK​H sādhava A vāpiK​H ś caiva A nivṛtta
nivṛtta
K​H

nivṛttā
A
śaucācāreṣuK​H cāraśauceṣu A tathāK​H para A klaśopajīviṣuklaśopajīviṣuK​H pākopajīviṣu A
cf. 1938 ed. 6.37.18
utsannabhikṣavaliṣu tathā bhinnagṛheṣu ca |
gṛheṣu yeṣu te bālāms tān hiṃsaṃ dhvamaśaṅkitāḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
utsannabhikṣavaliṣuK​H utsannabalibhi A tathāK​H kṣeṣu A bhinnagṛheṣu cabhinnagṛheṣu caK​H bhinnakāṃsyopabhojiṣu A yeṣu teyeṣu teK​H teṣu ye A bālāms tān hiṃsaṃvālām stān hiṃsaṃvālāñ stān hiṃsaṃK​H bālāstān gṛhṇī A
cf. 1938 ed. 6.37.19
tatra vo vipulā vṛttiḥ pūjā caiva bhaviṣyati |
evaṃ grahāḥ samutpannā bālā hiṃsanti cāpy ataḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
bālāvālāK​H bālān A hiṃsantihiṃ santiK​H gṛhṇanti A
cf. 1938 ed. 6.37.20
grahopasṛṣṭā bālās tu duścikitsyatamāḥ smṛtāḥ |
vaikalyam maraṇam cāpi dhruvaṃ skandagrahe nṛṇām iti ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
duścikitsyatamāḥK​H duś cikitsyatamā A smṛtāḥK​H matāḥ A nṛṇām itiK​H matam A
cf. 1938 ed. 6.37.21
kumārabhṛtye || || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cf. 1938 ed. 6.37.21a
skandagrahas tu prathamaḥ skandāpasmāra eva ca ||
śakunī revatī caiva pūtanā cāndha pūtanā |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
skandagrahas tuK​H skandagraho 'tyu A prathamaḥK​H gratamaḥ A skandāpasmāraK​H sarve A eva caK​H ṣv eva yataḥ A śakunī
śakunī
K​H
smṛtaḥ |
anyo vā
A
revatīK​H sa A caivaK​H rva A pūtanāpūtanāK​H rūpas tu A cāndhaK​H om. A pūtanāK​H na sādhyo graha ucyate A
cf. 1938 ed. 6.37.22
pūtanāśītanāmā ca tathaiva mukhamaṇḍikā |
navamo naigameṣaś ca yaḥ pittagrahasaṃjñitaḥ |
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
cf. 1938 ed. 6.37.23
prathamagrahaliṅgaṃ ca anta ca grahasambhavaḥ |
sampiṇḍe na hi bālānām adhyā yādamacaiva ca ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
sampiṇḍe na hi
sampiṇḍe na hi
K

sampiṇḍu na hi
H
bālānām adhyāvālānām adhyāK pālānām adhyā H yādamacaivaK dādaśacaika H
cf. 1938 ed. 6.37.24
samāptaṃ kumārabhṛtyam iti || 0 || 0 || 0 || 0 ||
pc
abbr
corr
ex
head
label
note
num
rt
locus
metamark
supplied
surplus
samāptaṃK iti suśrutasaṃhitā A om. H kumārabhṛtyam itiK yām uttaratantrāntargate kumāratantre grahotpattyadhyāyo nāma (ekādaśo 'dhyāyaḥ, āditaḥ) saptatriṃśattamo 'dhyāyaḥ A iti kumāratantre grahotpattin nāmaikādaśamodhyāya uttaratantre pañcatriṃśattamo 'dhyāyaḥ H